Ο ΑΛΗΘΙΝΟΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ



Γιὰ τὸν Σωκράτη ὅσο ζοῦσε δὲν ἔγραψε κανεὶς  σύγχρονος του,πλὴν βεβαίως τοῦ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ποὺ τὸν διακωμώδησε τὸ 423 πΧ στὶς ΝΕΦΕΛΕΣ , ὡς Σοφιστὴ ποὺ διδάσκοντας ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ καὶ ΦΥΣΙΚΗ σὰν τὸν ΑΝΑΞΑΓΟΡΑ καὶ τὸν ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ κηρύττει ὀτι οἱ ΔΩΔΕΚΑ ΘΕΟΙ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ— καὶ συνάμα πληρώνεται ἁδρὰ στὴ Σχολὴ του..

Τὴν παράσταση ἐκείνη ὁ Σωκράτης τὴν πλήρωσε 24 χρόνια ἁργότερα (399πΧ) καταδικαζόμενος ὡς ἄθεος ("ΓΡΑΦΗ ΑΣΕΒΕΙΑΣ") ,πίνοντας τὸ κώνειο..

ʽΗ παράδοση λέει ὅτι καθόταν στὶς πρῶτες θέσεις τοῦ θεάτρου ὅταν παίχτηκαν οἱ ΝΕΦΕΛΕΣ καὶ σηκώθηκε ὄρθιος γιὰ νὰ τὸν δοῦν οἱ θεατὲς ποὺ δὲν μποροῦσαν ἀπὸ τὴν ἀντηλιὰ νὰ διακρίνουν ,ἀπὸ τὴν ΜΑΣΚΑ ποὺ φοροῦσε ὁ πρωταγωνιστὴς ,
ποιὸν "ἐπώνυμο" τῆς ἀθηναϊκῆς κοινωνίας παρίστανε..

Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Σωκράτη , έγραψαν γἰ αὐτὸν  πολλοί, 
ἀνάμεσα τους , ὁ ΠΛΑΤΩΝ καὶ ὁ ΞΕΝΟΦΩΝ , οἱ μαθητὲς του. 

ʽ´Ομως ΑΛΛΟΝ ΣΩΚΡΑΤΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Ο ΞΕΝΟΦΩΝ , ΑΛΛΟΝ Ο ΠΛΑΤΩΝ· 
ποιὸς εἶναι ὁ ἀληθινὸς Σωκράτης ; 

Δυσχερὴς ἡ ἀπάντηση ποὺ ἀποτελεῖ ἄλλωστε καὶ ἕνα παλαιὸ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ.

Κατὰ πρῶτον , νὰ πῶ ὅτι ὁ Σωκράτης τῶν ὥριμων πλατωνικῶν διαλόγων εἶναι φυσικὰ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ ,
λογοτεχνικὸ —θεατρικὸ ,τρόπον τινα, πρόσωπο σαφῶς.

ʽΟ Σωκράτης τῶν ΝΕΦΕΛΩΝ μᾶλλον... παραεῖναι ΘΕΑΤΡΙΚΟ πρόσωπο ποὺ ΣΥΝΟΨΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΣΟΦΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ. 
Θὰ μποροῦσε , δηλαδή, κάλλιστα  ὁ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ νὰ ἀλλάξει τὸ ὄνομα 
—ἀντὶ γιὰ τὸν Σωκράτη, νὰ παρουσίαζε πχ τὸν ʼΑναξαγόρα ΜΕ ΤΑ ΙΔΙΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΛΟΓΙΑ , χωρὶς οἱ ΝΕΦΕΛΕΣ νὰ ἄλλαζαν ἐπ´ οὐδενὶ νόημα καὶ περιεχόμενο..

ʽ´Οπότε , ἄν θέλουμε νὰ ἀναχθοῦμε στὸν ΑΛΗΘΙΝΟ Σωκράτη ,πρέπει νὰ κοιτάξουμε τὸν ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ καὶ τοὺς ΠΡΩΙΜΟΥΣ πλατωνικοὺς διαλόγους —πχ ΚΡΙΤΩΝ— σὲ συνδυασμὸ μὲ κάποιες μεταγενέστερες πληροφορίες τοῦ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ.

ʼΕτσι ἀπὸ τὶς πηγὲς αὐτὲς
 συνάγουμε τό συμπέρασμα ὅτι  ὁ Σωκράτης ,συμπεριφερόμενος ὡς σοφιστὴς, δίδασκε κάτι τὸ ἐντελῶς "τρελό" καὶ ρηξικέλευθο γιὰ τὴν ἐποχὴ 
( ΜΕΣΟΥΝΤΟΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ) 
ὅτι εἶναι ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΝΑ ΑΔΙΚΕΙΣΑΙ ΠΑΡΑ ΝΑ ΑΔΙΚΕΙΣ.
Γιὰ νὰ γίνει ἀντιληπτὸ τὸ πόσο ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟ ἦταν αὐτὸ , ἄς κοιτάξουμε πῶς περιγράφει ὁ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ τὴν κοινὴ ἀντίληψη τῆς ἐποχῆς ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΙΣΧΥΡΟΥ 
( βλέπε τὸν περιβόητο ΔΙΑΛΟΓΟ ΑΘΗΝΑΙΩΝ—ΜΗΛΙΩΝ )
 ἤ ἀκόμα  καὶ τὶς θέσεις τῶν "ἐλασσόνων" σοφιστῶν ΘΡΑΣΥΜΑΧΟΥ καὶ ΚΑΛΛΙΚΛΗ ποὺ παρουσιάζει ὁ Πλάτων στὴν ΠΟΛΙΤΕΙΑ καὶ τὸν ΓΟΡΓΙΑ ἀντίστοιχα.

Τούτων λεχθέντων, κατανοεῖται καὶ ὁ μετέπειτα  ἀγῶνας τοῦ Πλάτωνα νά ἀναπτύξει μιὰ θεωρία Δικαίου ποὺ νὰ δικαιώνει τὴν θέση  ἐκείνη τοῦ Σωκράτη
 ποὺ ἐρχόταν  σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν κοινὴ ἀντίληψη μιᾶς ὁλόκληρης ἐποχῆς.

Β.ΚΑΛΦΑΣ

_____
youtube.com/DiamKoutoulas

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ '73 "

ΤΟ ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ