Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ-ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ.




 Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἀναπτύξω διεξοδικὰ σὲ μιὰν ἀνἀρτηση ὅλο τὸ περιεχόμενο τῆς ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ κριτικῆς τῶν κειμένων —καὶ εἰδικῶς τῆς Καινῆς Διαθήκης—ἁπλῶς θὰ δώσω ἕνα παρἀδειγμα γιὰ νὰ καταστεῖ κατανοητὴ ἡ σπουδαιότητα αὐτῆς τῆς Ἐπιστήμης ποὺ ἔχει ἡλικία  δύο  καὶ πλέον αἰώνων.
(ΣΗΜΕΙΩΣΗ: στὴν ἱστορικοφικολογικὴ κριτική—μιλῶ ὡς κλασσικὸς φιλόλογος—συμπεριλαμβάνω  καὶ τὴν ΜΟΡΦΟΪΣΤΟΡΙΚΗ μέθοδο,formgeschichte τοῦ Dibelius ,1919,
καὶ τὴν ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ, redaktionsgeschichte τοῦ  Marxen,1956,  ποὺ ἐξειδικεύονται στὴν καινοδιαθηκικὴ  ἔρευνα.)

Συγκεκριμένα θὰ δείξω πῶς ἀναλύει ἡ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ κριτικὴ ἔνα χωρίο εὐαγγελικοῦ κειμένου γιὰ νὰ γίνει προσιτὸ  τὸ νοηματικὸ του περιεχόμενο καὶ ἡ ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ του δηλ. ἡ "συνομιλία" του μὲ ἄλλα ΣΥΝΑΦΗ κείμενα.

  Ἔχω βεβαίως εἰδικότητα ΚΛΑΣΣΙΚΗΣ φιλολογίας ἀλλὰ καὶ ἡ ἑλληνορρωμαϊκὴ φιλολογία (στὴν ὁποίαν ἀνἠκει καί ἡ καινοδιαθηκικὴ κριτική) στὴν κλασσικὴ γραμματεία ,οἱονεί, ἐμπίπτει.
Ἐξ ἄλλου ἡ ὤθηση τῆς φιλολογικῆς κριτικῆς δόθηκε ἀπο τὴν ἔρευνα τοῦ κειμένου τῆς Καινῆς Διαθήκης (1721- R.Bentley).

 Ἄς λάβουμε λοιπόν, τὸ χωρίο 9,1 τοῦ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ, τοῦ ἀρχαιὀτερου Εὐαγγελίου μαζὶ μὲ τὰ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ χωρία τῶν ἄλλων ΣΥΝΟΠΤΙΚΩΝ (Ματθ.16,28 καὶ Λουκ.9,27) ἐξετάζοντας τα  ὅμως ΟΧΙ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΑ ἀλλὰ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ , δηλ. μὲ βάση τὴν ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ποὺ γράφτηκαν.

 Ἔχουμε λοιπόν·

—ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ( γραφὲν γύρω στὸ 60‒68 μΧ) :
"καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς · ἀμὴν λέγω ὑμῖν 
ὅτι εἰσὶ τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων ,οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἄν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει "(ΜΑΡΚ.9,1).

[ΜΕΤ.καὶ ἔλεγε σὲ αὐτοὺς (ὁ Ἰησοῦς) ἀλήθεια σᾶς λέω εἶναι κάποιοι.ἀπὸ αύτοὺς ποὺ στέκονται ἐδῶ ποὺ δὲν θὰ πεθάνουν πρὶν δοῦν νὰ ἔρχεται δυναμικὰ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ]

—ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ (γραφὲν περὶ τὸ 80μΧ): 
"ἀμὴν λέγω ὑμῖν εἰσὶ τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἄν ἴδωσι 
τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ"(ΜΑΤΘ.16,38)

—ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ (γύρω στὸ 90 μΧ):
"λέγω δὲ ὑμῖν ἀληθῶς ,εἰσὶ τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων οἲ οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου έως ἄν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ"(ΛΟΥΚ.9,27)

Ἀντιπαραβάλλοντας τὰ τρία παραπάνω παράλληλα χωρία τῶν συνοπτικῶν παρατηροῦμε ὅτι :

1) ἔχουν μιὰ καταπληκτικὴ ὁμοιότητα ποὺ φτάνει μέχρι τοῦ ἐπιπέδου τῶν ΛΕΞΕΩΝ προδίδουσα ὅτι ὅλα προέρχονται ἀπὸ ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ  ΓΡΑΠΤΗ πηγή
καὶ 
2) διαφοροποῦνται στὸ τέλος ("βασιλεία θεοῦ"—"υἱὸς ἀνθρώπου")

Ἐνῶ  δηλ.τὰ  ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ  καὶ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ  Εὐαγγέλια μιλοῦν  γιὰ τὴν ἔλευση τῆς  ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ τοῦ  ΘΕΟΥ ,
τὸ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ κάνει λόγο περὶ ἐρχομοῦ τοῦ ΥΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ.

Συμπεραίνει  λοιπόν, κανεὶς ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΣ ,ὃτι πρέπει νὰ  ὑπῆρχε ἕνα  ΑΡΧΙΚΟ  ΓΡΑΠΤΟ λόγιο τοῦ Ἰησοῦ , τὸ ὁποῖον ὁ συγγραφέας τοῦ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ τὸ παράλλαξε στὸ τέλος.

Αὐτὰ φιλολογικῶς. 

Γιὰ νὰ ἀντιληφθοῦμε  ὅμως, ΓΙΑΤΙ συνέβη αύτὴ ἡ ἀλλαγὴ στὸ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ ,
εἶναι ἀπαραίτητη τώρα ἡ ΙΣΤΟΡΙΚΗ κριτικὴ δηλ. ἡ ἱστορικὴ ΕΡΕΥΝΑ  τῆς περιρρέουσας ἀτμόσφαιρας καὶ τῶν ἰδεῶν τῆς ἑποχῆς, 
τὸ ΠΕΡΙΚΕΙΜΕΝΟ , ὅπως λέμε,
διότι τὸ πρόβλημα τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου ἔγκειται στὸ γεγονὸς ὅτι οἱ "ὧδε ἑστηκότες" πέθαναν ἐδῶ καὶ 2000 χρόνια καὶ οὔτε ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἦρθε, οὔτε ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου.

Συγκεκριμένα:
τὸ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ γραφὲν ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ ΤΟ 70 ΜΧ , ἀναμένει τὴν ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ἐντὸς ἐκείνης τῆςγενιᾶς ,ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ,ὅπως φαίνεται στὸ κείμενο :
 " ἀλλ' ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται κλπ..." (ΜΑΡΚ.13,24).

Ἀντίθετα, τὸ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ  γραφὲν ΜΕΤΑ ΤΟ 70 ΜΧ καὶ διαπιστώνοντας ΟΤΙ Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΔΕΝ ΗΡΘΕ
—ΟΠΩΣ ΑΝΕΜΕΝΕ ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ— παραλλάζει τὸ τέλος τοῦ λογίου μιλῶντας γιὰ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου (Β' ΠΑΡΟΥΣΙΑ) σὲ μιὰν λίγο ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ἡμερομηνία
 ΠΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΤΑΥΤΙΖΕΤΑΙ μέ τὴν Καταστροφὴ τοῦ 70μΧ ποὺ βεβαίως εἶχε προείπει ὁ Κύριος,
 ΠΑΝΤΩΣ ΕΝΤΟΣ ΕΚΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ποὺ θὰ ζοῦσαν  οἱ "ὧδε ἑστηκότες"  καὶ ἀκροατὲς τοῦ Ἰησοῦ.

Τέλος τὸ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ διἐσωσε τὴν ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΗ ΜΟΡΦΗ τοῦ λογίου τοῦ Ἰησοῦ ("ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΛΟΓΙΩΝ")  διότι ἤδη τὸ ἐν λόγῳ εύαγγέλιο ΕΙΧΕ ΔΩΣΕΙ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΠΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ("ἐντὸς ὑμῶν") καὶ ΟΧΙ τόσον, ἱστορικό, ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΟ.

[ ΠΑΡΕΚΒΑΣΗ :
Τὰ παραπάνω, ὅπως ἔχω γράψει ἀλλοῦ
—βλ.: ΥΓ—προκύπτουν ἀπὸ τὴν γενικώτερη  σύγκριση τῶν παραλλήλων ἐσχατολογικῶν κεφαλαίων τῶν συνοπτικῶν εὐαγγελίων ποὺ μιλοῦν γιὰ τὴν Καταστροφὴ τοῦ Ναοῦ καὶ τῆς Ἱερουσαλήμ :
ΜΑΤΘ.24,.ΜΑΡΚ.13 & ΛΟΥΚ.21 καὶ 17.]

Συνεπῶς ·
ὑπῆρξε  ΜΕΓΑ πρόβλημα μετὰ τὸ 70μΧ στὴν Ἐκκλησία, διότι οἱ Χριστιανοὶ ἑρμηνεύοντας ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ  τὸ  συγκεκριμένο λόγιο  τοῦ Ἰησοῦ ΑΝΕΜΕΝΑΝ ΤΗΝ Β' ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ. 
Καὶ ὅταν αὐτὸ ΔΕΝ ΣΥΝΕΒΗ ,ἂρχισαν οἱ εὐαγγελιστὲς—ἐν προκειμένῳ τὸ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ— νὰ ΠΑΡΑΛΛΑΣΟΥΝ τά σχετικὰ χωρία. 
Εὐτυχῶς, βεβαίως, γιὰ μᾶς, διότι ἀπὸ τὴν ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ κριτικὴ αὐτῶν  τῶν ΑΛΛΑΓΩΝ  στὰ κείμενα , προκὐπτουν  οἱ μεγάλες  ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ἀλήθειες τῆς κρίσιμης αὐτῆς περιόδου τοῦ ἀρχέγονου χριστιανισμοῦ.



________

ΥΓ ἀφήνω ἀνοιχτὸ ,ἐδῶ,  τὸ ἐρώτημα ,
ΠΟΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ἔδινε ὁ Ἰησοῦς στὸ ἐν λόγῳ λόγιο καί ΠΟΙΟ ΝΟΗΜΑ εἶχε ,ΓΙ ΑΥΤΟΝ , ὁ έρχομὸς τῆς Βασιλείας . 
 Ἔχω γράψει, ὅπως προανέφερα, ἀλλοῦ περὶ αὐτοῦ. (https://diamantiskoutoulas.blogspot.com/2021/07/blog-post_24.html).
Δύο  πάντως εἶναι οἱ κύριες ἀπαντήσεις:
ἢ ὁ Ἰησοῦς ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΟΥΣΕ ,
ὁπότε ΕΠΕΣΕ ΕΞΩ ΣΤΙΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΤΟΥ
ἢ μιλοῦσε ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ—ὅπως καὶ ἡ ὑπόλοιπη  προφητικὴ γραμματεία τῆς ΠΔ—ὁπότε ἀναφερόταν στὴν ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ τοῦ 70 μΧ ποὺ ἔδωσε τέλος στὸν βιβλικὸ Ἰουδαϊσμό.
Τὸ ἀναπάντητο ὅμως,εἰσέτι,  ἐρώτημα ἐξακολουθεῖ  νὰ εἶναι:
 Γιατὶ  ΣΥΜΠΑΣΑ ἡ Ἐκκλησία ἑρμήνευσε  ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ τὴν ἐσχατολογικὴ ὁμιλία τοῦ Ἰησοῦ γιὰ τὴν Καταστροφὴ τοῦ Ναοῦ καὶ τὴν Β'Παρουσία  (ΜΑΡΚ.13) ,ἀναμένοντας ἔτσι 
τὸν Ἐρχομὸ τοῦ  Κύριου  ἐντὸς ΕΚΕΙΝΗΣ τῆς γενιᾶς ;

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ '73 "

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑ

"Σ' ΕΝΑ ΠΑΠΟΡΟ ΜΕΣΑ " (οἱ σωστοὶ στίχοι)