Διαμαντῆς Κούτουλας

1\. Εἰσαγωγή: Ἡ σημασία τῆς ὀρχήσεως στὸ ἀρχαῖο θέατρο Στὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ θέατρο ἡ ὄρχηση δὲν ἦταν ἕνα ἀπλὸ διακοσμητικὸ στοιχεῖο τῆς παράστασης, ἀλλὰ ἀναπόσπαστο μέρος τῆς δραματικῆς σύνθεσης. Ὁ χορός, μέσα ἀπὸ τὴν κίνηση, τὸν ρυθμὸ καὶ τὴ σωματικὴ ἔκφραση, συμμετεῖχε ἐνεργὰ στὴν ἐξέλιξη τοῦ δράματος, σχολίαζε τὰ γεγονότα καὶ ἀπέδιδε τὸ συναισθηματικὸ περιεχόμενο τοῦ ἔργου. Ἡ στενὴ σχέση μουσικῆς καὶ ὀρχήσεως ἀποτυπώνεται καὶ στὴν ἀρχαία θεωρητικὴ σκέψη. Ὁ Ἀθήναιος , στὸ ἔργο του Δειπνοσοφισταί (ΙΔ΄, 629e–631d), παραθέτει διάφορα εἴδη χορῶν καὶ ἀναφέρεται στὴν ἠθικὴ καὶ κινητικὴ διαφοροποίησή τους. Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον παρουσιάζει ἡ διάκριση τριῶν χορῶν ποὺ συνδέονται μὲ τὰ τρία βασικὰ δραματικὰ εἴδη. Ἡ διάκριση αὐτὴ διασώζεται καὶ στὸν Λουκιανό , στὸ Περὶ Ὀρχήσεως (§22), ὅπου γίνεται λόγος γιὰ τὴν ἐμμέλεια , τὸν κόρδακα καὶ τὴ σίκιννι . Πρέπει, ὡστόσο, νὰ σημειωθεῖ ὅτι οἱ ἀρχαῖες περιγραφὲς δὲν μᾶς παραδίδουν πλήρη χορογραφικὰ πρότυπα....

1. Εἰσαγωγή: Ἡ δραματουργικὴ φύση τῆς ἀρχαίας τραγῳδίας καὶ ὁ ρόλος τοῦ Χοροῦ. Ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα ζητήματα τῆς σύγχρονης σκηνικῆς προσλήψεως τῆς ἀρχαίας τραγῳδίας εἶναι ἡ κατανόηση τῆς λειτουργίας καὶ τῆς σημασίας τοῦ Χοροῦ. Ἡ περιορισμένη παρουσία του, ἡ δραματουργικὴ ὑποβάθμισή του ἢ ἀκόμη καὶ ἡ πλήρης ἀπουσία του σὲ ὁρισμένες σύγχρονες σκηνικὲς ἀποδόσεις ἐνδέχεται νὰ ἀλλοιώνουν οὐσιωδῶς τὴν ἀρχιτεκτονικὴ καὶ τὴν πολιτικὴ διάσταση τοῦ ἀρχαίου δράματος. Ἡ διαπίστωση αὐτὴ συνδέεται μὲ μία βαθύτερη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ νεωτέρου καὶ τοῦ ἀρχαίου δραματικοῦ προτύπου. Τὸ νεώτερο ἀστικὸ δρᾶμα ἐπικεντρώνεται συχνὰ στὴν ἰδιωτικὴ σφαῖρα, στὶς ἐνδοοικογενειακὲς σχέσεις καὶ στὰ γεγονότα ποὺ διαδραματίζονται ἐντὸς τοῦ οἴκου. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ «Στέλλα Βιολάντη» τοῦ Γρηγορίου Ξενόπουλου, ὅπου ἡ δραματικὴ σύγκρουση ἀναπτύσσεται κυρίως στὸ πλαίσιο τῆς οἰκογενειακῆς καὶ κοινωνικῆς ἐγκλείσεως. Ἀντιθέτως, ἡ ἀθηναϊκὴ τραγῳδία ἀνήκει σὲ ἕνα κατ’ ἐξοχὴν δη...

 1. Ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας, τῆς ἀνθρώπινης μοίρας καὶ τῆς ἠθικῆς μέσα ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο δρᾶμα Ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ τραγωδία καὶ ἡ φιλοσοφία ἀποτελοῦν δύο ἀπὸ τὶς σημαντικώτερες ἐκφράσεις τοῦ ἑλληνικοῦ Πνεύματος. Παρόλο ποὺ χρησιμοποιοῦν διαφορετικοὺς τρόπους γιὰ νὰ προσεγγίσουν τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν κόσμο, συναντιοῦνται σὲ ἕνα κοινὸ σημεῖο: στὴν προσπάθεια νὰ κατανοήσουν τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη, τὶς ἐπιλογές, τὰ ὅρια καὶ τὴν εὐθύνη τοῦ ἀνθρώπου ἀπέναντι στὸν ἑαυτό του καὶ στοὺς ἄλλους. Ἡ τραγωδία δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ θεατρικὴ παρουσίαση μύθων καὶ παλιῶν ἱστοριῶν. Εἶναι ἕνας βαθὺς στοχασμὸς πάνω στὴ ζωή, στὸν θάνατο, στὴ δικαιοσύνη, στὴν ἐλευθερία καὶ στὴ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴ μοῖρα. Ἡ φιλοσοφία, ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, προσπαθεῖ νὰ ἐξετάσει αὐτὰ τὰ ζητήματα μέσα ἀπὸ τὴ σκέψη, τὸν διάλογο καὶ τὴν ἀναζήτηση ἀπαντήσεων. Ἔτσι, ἡ ἀρχαία τραγωδία γίνεται ἕνας ζωντανὸς χῶρος φιλοσοφικοῦ προβληματισμοῦ, ὅπου τὰ μεγάλα ἀνθρώπινα ἐρωτήματα παρουσιάζονται μέσα ἀπὸ τὴ δράση, τὸν λόγ...