Διαμαντῆς Κούτουλας

Τα Κύκλια ἔπη (ἢ Ἐπικός Κύκλος) ἦταν ἕνα μεγάλο σῶμα ἀρχαίων ἑλληνικῶν ἐπικῶν ποιημάτων, τὰ ὁποῖα συνέθεταν οἱ λεγόμενοι «κύκλιοι ποιηταί» κατὰ τὴν ἀρχαϊκὴ ἐποχὴ (8ος–6ος αἰώνας π.Χ.). Στόχος τῶν ἔργων αὐτῶν ἦταν νὰ συμπληρώσουν τὰ κενὰ ποὺ ἄφηναν ἡ Ἰλιάδα καὶ ἡ Ὀδύσσεια , δημιουργῶντας μία συνεχῆ, γραμμικὴ ἀφήγηση ποὺ κάλυπτε ὅλη τὴν ἑλληνικὴ μυθολογία: ἀπὸ τὴ δημιουργία τοῦ κόσμου καὶ τῶν θεῶν (Θεογονία) μέχρι τὸ τέλος τῆς ἡρωικῆς ἐποχῆς καὶ τὸν θάνατο τῶν τελευταίων μεγάλων ἡρώων. Τὰ ποιήματα αὐτὰ χωρίζονταν σὲ μικρότερους θεματικοὺς κύκλους, μὲ σημαντικώτερους τὸν Θηβαϊκὸ καὶ τὸν Τρωικὸ Ἐπικὸ Κύκλο . Ὁ Θηβαϊκὸς Κύκλος Ὁ Θηβαϊκὸς Κύκλος ἐστιάζει στὴν τραγικὴ μοῖρα τῆς βασιλικῆς οἰκογένειας τῶν Λαβδακιδῶν στὴ Θήβα, ἕναν μῦθο ποὺ συγκλόνισε τὴν ἀρχαιότητα. Ἡ ἀρχὴ γίνεται μὲ τὰ  Οἰδιπόδεια (ποὺ ἀποδίδονται στὸν Κιναίθωνα τὸν Λακεδαιμόνιο), ἡ ὁποία παρουσιάζει τὴν ἱστορία τοῦ Οἰδίποδα, τὴν ἐπίλυση τοῦ αἰνίγματος τῆς Σφίγγας, τὸν ἀ...

Εἰσαγωγή: Ἡ ἰδιαιτερότητα τῆς ὀρφικῆς θεολογίας Στὴν κλασικὴ ἑλληνικὴ μυθολογία, ὅπως αὐτὴ παραδίδεται ἀπὸ τὸν Ἡσίοδο, ὁ Δίας ἀποτελεῖ τὸν ὕπατο καὶ αἰώνιο κυβερνήτη τοῦ σύμπαντος, ὁ ὁποῖος κατέλυσε τὸν κύκλο τῆς βίαιης διαδοχῆς (Οὐρανός - Κρόνος - Δίας) καὶ ἑδραίωσε μιὰ παντοδυναμία ποὺ δὲν πρόκειται νὰ ἀμφισβητηθεῖ ποτέ. Ὡστόσο, οἱ Ὀρφικὲς Θεογονίες εἰσάγουν μιὰ ριζικὰ διαφορετική, κυκλικὴ καὶ σωτηριολογικὴ προσέγγιση. Στὸν Ὀρφισμό, ἡ βασιλεία τοῦ Διὸς δὲν εἶναι τὸ τελικὸ στάδιο τῆς κοσμογονίας, ἀλλὰ ἕνας ἀναγκαῖος, μεταβατικὸς σταθμός. Ἡ «πτώση» ἢ κατ᾽ οὐσίαν ἡ οἰκειοθελὴς ἀποχώρηση τοῦ Διὸς ἀπὸ τὸν θρόνο εἶναι προδιαγεγραμμένη, προκειμένου νὰ παραδοθεῖ ἡ ἐξουσία στὴν Ἕκτη Θεϊκὴ Τάξη , τὴν τάξη τοῦ Διονύσου .  Ὁ Δίας ὡς τὸ «Πᾶν» καὶ ἡ προφητεία τῆς διαδοχῆς Στὶς ὀρφικὲς ἀφηγήσεις, ὁ Δίας, γιὰ νὰ ἀποτρέψει τὴν πτώση του καὶ νὰ ἀποκτήσει τὴν ἀπόλυτη σοφία, καταβροχθίζει τὸν Φάνη (τὸν Πρωτόγονο θεὸ τῆς Δημιουργίας). Μὲ τὴν πράξη αὐτή, ὁ Δίας...

Στὸ παγκόσμιο δραματολόγιο, ἡ τραγωδία «Προμηθεὺς Δεσμώτης» τοῦ Αἰσχύλου* δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἕνα θεατρικὸ ἔργο, ἀλλὰ ἕνα βαθύτατα μυστηριακὸ κείμενο ποὺ ἀγγίζει τὰ ὅρια τῆς ἱεροσυλίας. Στὸ ἐπίκεντρο τῆς πλοκῆς βρίσκεται μία σκοτεινὴ προφητεία: ἡ μελλοντικὴ πτώση τοῦ Διός, τοῦ παντοδύναμου ἀρχηγοῦ τῶν θεῶν, ὁ ὁποῖος παρουσιάζεται ὡς ἕνας σκληρὸς καὶ ἀνελέητος νέος τύραννος. Ὁ ἁλυσοδεμένος στὸν Καύκασο Προμηθέας κατέχει ἕνα φοβερὸ μυστικό, τὸ ὁποῖο ἀρνεῖται νὰ ἀποκαλύψει στὸν Ἑρμῆ, τὸν ἀπεσταλμένο τοῦ Ὀλύμπου. Γνωρίζει ὅτι ὁ Ζεὺς σχεδιάζει ἕναν γάμο ποὺ θὰ ἀποβεῖ μοιραῖος γιὰ τὴν ἐξουσία του. Ἂν ὁ πατέρας τῶν θεῶν ἐνωθεῖ μὲ τὴ νηρηίδα Θέτιδα, τὸ παιδὶ ποὺ θὰ γεννηθεῖ θὰ εἶναι ἰσχυρότερο ἀπὸ τὸν πατέρα του καὶ θὰ τὸν ἀνατρέψει, συνεχίζοντας τὸν αἰώνιο κύκλο τῆς θεϊκῆς πατροκτονίας, ὅπως ἀκριβῶς ὁ Δίας εἶχε ἀνατρέψει τὸν Κρόνο καὶ ὁ Κρόνος τὸν Οὐρανό. Τελικὰ γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ κοσμικὴ καταστροφή, ὁ Ζεὺς ἀναγκάζεται νὰ συμβιβαστεῖ μέ τὸν καρφωμένο Προμη...