Διαμαντῆς Κούτουλας

Ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 20οῦ αἰῶνος ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ γνώρισε μία νέα περίοδο ἀνανεώσεως, ἡ ὁποία συνήθως χαρακτηρίζεται ὡς Third Quest for the Historical Jesus . Οἱ μελετητὲς ἐπιδίωξαν νὰ ἐπανεξετάσουν τὰ εὐαγγελικὰ κείμενα μὲ τὰ ἐργαλεῖα τῆς ἱστορικῆς καὶ φιλολογικῆς κριτικῆς, ἀναζητῶντας ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα ποὺ μποροῦν νὰ ἀναχθοῦν μὲ σχετικὴ πιθανότητα στὸν Ἰησοῦ τῆς Ναζαρὲτ. Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο δημιουργήθηκε τὸ 1985 τὸ Jesus Seminar, μία ὁμάδα περίπου διακοσίων βιβλικῶν ἐρευνητῶν, ἱστορικῶν καὶ θεολόγων, μὲ πρωτοβουλία τοῦ Robert W. Funk, καθηγητοῦ τῆς Καινῆς Διαθήκης καὶ ἱδρυτοῦ τοῦ Westar Institute . Ἡ δημιουργία τοῦ Jesus Seminar δὲν ἀποσκοποῦσε ἀπλῶς στὴ συνέχιση τῆς ἀκαδημαϊκῆς συζητήσεως, ἀλλὰ καὶ στὴ μεταφορὰ τῶν συμπερασμάτων της στὸ εὐρὺ κοινό. Ὁ Funk θεωροῦσε ὅτι τὰ πορίσματα τῆς σύγχρονης βιβλικῆς ἐπιστήμης παρέμεναν περιορισμένα μέσα στὰ πανεπιστήμια, ἐνῶ ἡ δημόσια εἰκόνα τοῦ Ἰησοῦ συνέχιζε νὰ διαμορφώνεται σχεδὸν ἀποκλειστικὰ ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παρά...

Εἰσαγωγή. Ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ (Historical Jesus Research) ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα πεδία τῆς καινοδιαθηκικῆς ἔρευνας  καὶ τῆς σύγχρονης Βιβλικῆς Θεολογίας. Ὡς «Ἱστορικὸς Ἰησοῦς» νοεῖται ἡ ἱστορικῶς τεκμηριωμένη προσέγγιση τοῦ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ τῆς Ναζαρὲτ διὰ τῶν μεθόδων τῆς ἱστορικῆς καὶ φιλολογικῆς ἔρευνας, ἀνεξαρτήτως τῶν δογματικῶν παραδοχῶν τῆς χριστιανικῆς πίστεως. Ἡ ἱστορικὴ αὐτὴ διερεύνηση ἀποσκοπεῖ στὴν ἀνασύνθεση τῆς ζωῆς, τῆς δράσεως καὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἰησοῦ, στηριζομένη κυρίως στὰ κανονικὰ Εὐαγγέλια (ἀλλὰ καὶ σὲ ἐξωχριστιανικὲς πηγές, ὅπως τὰ ἔργα τοῦ Ἰωσήπου, τοῦ Τακίτου καὶ τοῦ Σουητωνίου). Ἀπὸ τὸν 18ο αἰῶνα καὶ ἐξῆς, ἡ ἐξέλιξη τῆς ἱστορικοκριτικῆς‒φιλολογικῆς  μεθόδου ὁδήγησε τοὺς ἐρευνητὲς στὴν προσπάθεια νὰ διακρίνουν μεταξὺ τοῦ «Ἰησοῦ τῆς ἱστορίας» καὶ τοῦ «Χριστοῦ τῆς πίστεως», δηλαδή μεταξὺ τοῦ ἱστορικοῦ προσώπου ποὺ ἔδρασε στὴν Παλαιστίνη τοῦ 1ου αἰῶνος καὶ τῆς θεολογικῆς ἐρμηνείας πο...

Εἰσαγωγή Ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ ἀναπτύχθηκε κυρίως κατὰ τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ 20οῦ αἰῶνος, ὅταν οἱ βιβλικοὶ ἐρευνητὲς ἐπιδίωξαν νὰ προσδιορίσουν ποῖες εὐαγγελικὲς παραδόσεις μποροῦν νὰ ἀποδοθοῦν μὲ σχετικὴ βεβαιότητα στὸν ἴδιο τὸν Ἰησοῦ καὶ ποῖες ἀποτελοῦν μεταγενέστερη θεολογικὴ διαμόρφωση τῆς πρώτης Ἐκκλησίας.  Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ διαμορφώθηκαν τὰ λεγόμενα κριτήρια ἱστορικότητος (criteria of authenticity), δηλαδή μεθοδολογικὰ ἐργαλεῖα ποὺ ἐπιτρέπουν τὴν ἀξιολόγηση τῆς πιθανότητος νὰ ἀνάγεται μία παράδοση στὸν ἱστορικὸ Ἰησοῦ. Τὰ κριτήρια αὐτὰ δὲν λειτουργοῦν ὡς ἀποδεικτικοὶ κανόνες, οὔτε μποροῦν νὰ ὁδηγήσουν σὲ ἀπόλυτη ἱστορικὴ βεβαιότητα. Ἀποτελοῦν ἐργαλεῖα ἱστορικῆς πιθανότητος, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται συνδυαστικῶς καὶ πάντοτε μέσα στὸ πλαίσιο τῆς συνολικῆς ἀξιολογήσεως τῶν πηγῶν. Ἡ συστηματικὴ χρήση τους συνδέεται κυρίως μὲ τὴ Νέα (2η) Ἀναζήτηση τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ (1954) ἀν καὶ πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ συνεχίζουν νὰ χρησιμοποιοῦνται, μὲ μεγαλύτερη μεθοδολογικὴ προσοχ...