ΟΙ " ΒΑΚΧΕΣ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ - Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΩΔΙΑ (406 ΠΧ)



ʽΥπόθεση : 
ὁ Διόνυσος ἐπιστρέφει στὴ Θήβα , τὴν πατρῷα γῆ, μετὰ τὴν περιπλάνηση του στὴν ʼΑσία, καὶ "τρελαίνει" τὶς γυναῖκες , κάνοντας τις ΜΑΙΝΑΔΕΣ (< μαίνομαι) , 
ἐπειδὴ οἱ Θηβαῖοι ΔΕΝ ΤΟΝ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ ΩΣ ΘΕΟ , ἀλλὰ ὡς θνητό, ἐξώγαμο τέκνο τῆς ΣΕΜΕΛΗΣ. 

ʽΟ Πενθέας ὁ βασιλιᾶς τῆς Θήβας γιὰ νὰ ἐπιβάλλει τὴν τάξη , κηρύσσει.."στρατιωτικὸ νόμο" διώκοντας τὶς Μαιναδες ἤ Βάκχες
 καὶ ἀπαγορεύοντας τὴ νέα θρησκεία.

Τότε ὁ θεὸς Διόνυσος, μεταμορφωμένος σέ ὄμορφο νέο , παραπλανᾶ τὸν Πενθέα, πείθοντας τον, ΑΦΟΥ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΤΕΙ ΣΕ ΜΑΙΝΑΔΑ ΝΑ ΚᾺΤΑΣΚΟΠΕΥΣΕΙ ΤΙΣ ΒΑΚΧΕΣ στὸν Κιθαιρῶνα, νὰ δεῖ τὶ κάνουν , πόσες καὶ ποιὲς εἶναι..

Πράγματι, ἄν καὶ ἀρχικὰ ἀρνεῖται ὁ Πενθέας νὰ ντυθεῖ γυναικεῖα , ἐν τέλει πείθεται , ὁδηγούμενος ἀπὸ τὴν περιέργεια του.

ʽ´Οταν φτάνουν κι οἱ δυὸ στὸν Κιθαιρῶνα, ὁ μεταμορφωμένος Διόνυσος πείθει τὸν ΑΝΥΠΟΠΤΟ Πενθέα νὰ ἀνεβεῖ σὲ ἕνα ἔλατο, γιὰ νὰ βλέπει καλύτερα..

Οἱ Βάκχες τότε  τὸν ἀντιλαμβάνονται καὶ καθοδηγημένες ἐξ οὐρανοῦ μὲ τὴν θεῖα φωνὴ τοῦ Διονύσου, ξεριζώνουν τὸ ἔλατο καὶ ΚΑΤΑΣΠΑΡΑΖΟΥΝ τὸν Πενθέα, σὲ μιὰ ἄγρια ὠμοφαγικὴ "τελετὴ" ΚΑΝΙΒΑΛΙΣΜΟΥ..*

Πρώτη ὁρμᾶ στὸν φρικτὸ τεμαχισμὸ ἡ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΠΕΝΘΕΑ, ΑΓΑΥΗ 
καθὼς καὶ οἱ θεῖες του ποὺ πρωτοστατοῦν στὴν βακχκὴ μανία.

Τελικὰ ἡ Ἀγαύη κρατῶντας  στὰ  χέρια 
τὸ κεφάλι τοῦ γυιοῦ της ,ἐπιστρέφει ΑΙΜΑΤΟΒΑΜΜΕΝΗ  ἐν βακχικῇ λιτανείᾳ στὴν Θήβα νομίζοντας ὅτι κρατᾶ  
ἕνα κεφάλι μικροῦ ΛΙΟΝΤΑΡΙΟΥ
 κι ὄχι ἀνθρώπου —τοῦ γυιοῦ της ! — στὰ χέρια..

Μὲ τὸ μεσουράνημα τοῦ ἥλιου
 κι ἐνώπιον τοῦ πατρὸς της Κάδμου 
ἡ ΑΓΑΥΗ συνειδητοποιεῖ τὶ ἔχει γίνει καὶ ἀρχίζει ἐναν γοερὸ θρῆνο , 
μόνο ποὺ ὁ "ΘΡΗΝΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΥΗΣ"  γιὰ τὸ νεκρὸ γυιὸ της Πενθέα
ἔχει χαθεῖ ἀπὸ τὰ χειρόγραφα, ἀντικατασταθεὶς μὲ  τοὺς  ΘΡΗΝΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ἀπὸ τὸ βυζαντινὸ δρᾶμα "ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΣΧΩΝ"....

Τὴν Τραγωδία κλείνει ὡς συνήθως ὁ Χορὸς μὲ τὰ λόγια·
" πολλαὶ μορφαὶ τῶν δαιμονίων
πολλὰ δʼ ἀέλπτως κραίνουσι θεοί·
καὶ τὰ δοκηθέντʼ ούκ ἐτελέσθη
τῶν δʼ ἀδοκήτων πόρον ηὗρε θεός"
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ :
πολλὲς οἱ μορφὲς ποὺ παίρνουν οἱ θεοὶ,
καὶ στὰ πράγματα δίνουν ἀπρόσμενο τέλος·
αὐτὰ ποὺ σκέφτηκαν ( οἱ ἄνθρωποι) δὲν ἔγιναν
καὶ ὅσα δέν σκέφτηκαν , αὐτὰ 
 βρῆκε τρόπο νὰ  πραγματοποιήσει  ὁ θεός..

Πρὶν τὸ τέλος μὲ τὴν "ἔξοδο" τοῦ Χοροῦ, ἔχει ἐμφανιστεῖ ὁ "ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣ " 
 τοῦ Εὐριπίδη
( ὁ Διόνυσος ἐδῶ) ὅμως αὐτὴ τὴ φορὰ στέκει.ΑΜΗΧΑΝΟΣ , κι ὅταν τὸν κατηγορεῖ ὁ Κάδμος ὅτι
 θεὸς ὤν δὲν ἔπρεπε νὰ ὁργίζεται σὰν νἆναι ἄνθρωπος 
"ὀργὰς πρέπει θεοὺς οὐχ ὁμοιοῦσθαι βροτοῖς" [ = οἱ θεοὶ δὲν πρέπει νὰ μοιάζουν στὰ συναισθήματα μὲ τοὺς θνητούς]
ἐκεῖνος ἀπαντᾷ :
" πάλαι τάδε Ζεὺς οὑμὸς ἐπἐνευσεν πατήρ"
(=ἀπὸ παλιὰ,  ἔτσι ὅρισε νὰ γίνουν αὐτὰ, 
ὁ Δίας ὁ πατέρας μου)

____
* στὶς ἀρχαῖες Τραγωδίες δέν ἀναπαριστοῦσαν ποτὲ  σκηνὲς ΒΙΑΣ ,
.ἁπλῶς τὶς περιέγραφε ὁ ἀγγελιαφόρος, πρὸς ἐνημέρωση τοῦ κοινοῦ.

___
ΥΓ .οἱ "ΒΑΚΧΕΣ" παίχτηκαν μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Εὐριπίδη , τὸ 406 πΧ, στὴν αὐλὴ τοῦ Μακεδόνα ΑΡΧΕΛΑΟΥ , ὅπου εἶχε καταφύγει μετὰ τὴν δίωξη του ἀπὸ τὸν ἀθηναϊκὸ δῆμο,
ὡς "ἄθεος" μὲ τὴν ΓΡΑΦΗ ΑΣΕΒΕΙΑΣ (Ἀριστ.Ρητ.1414a)
[Ὁ Εὐριπίδης καταγόταν ἀπὸ τὴν ΦΛΥΑ ‒σημ.Χαλάνδρι ]
Μετὰ τὸν θάνατο καὶ τὴν ταφὴ του
στήν ΑΡΕΘΟΥΣΑ ( κοντὰ στὴ σημ.ΡΕΝΤΙΝΑ) οἱ ʼΑθηναῖοι 
μετανοιωμένοι τοῦ ἔκτισαν κενοράφιο στὴ ὁδὸ Πειραιῶς γράφοντας ·
" ΜΝΗΜΑ ΕΛΛΑΣ ΑΠΑΣΑ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ..
...ΠΑΤΡΙΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΛΛΑΣ ΑΘΗΝΑΙ ".
Κατὰ τὴν παράδοση , μόλις ὁ ΣΟΦΟΚΛΗΣ εἰσῆλθε θρηνῶν τὸν θάνατο τοῦ Εὐριπίδη στὸ θέατρο μὲ τὸν θίασο του ,ὅλοι μαυροφορεμένοι καὶ πενθοῦντες,  σηκώθηκαν ὅλοι οἱ θεατὲς ὅρθιοι ,τιμῶντας τὸν μεγάλο ἀπόντα..

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ "ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ '73 "

ΤΟ ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ