ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ.

1. ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ.

  Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη ,ὡς γνωστόν, ἐγράφη πρωτοτύπως ΕΒΡΑΪΣΤΙ καὶ μεταφράστηκε στὴν Ἀλεξανδρινὴ Κοινὴ ἀπὸ τοὺς Ο' {=70 ραββίνους} γύρω στὸ 200 πΧ, ἐπειδὴ  οἱ Ἰουδαῖοι τῆς Ἀλεξανδρείας εἶχαν λησμονήσει τὴν ἑβραϊκή, ὀμιλοῦντες πλέον μόνον ἑλληνικά (ἀλλὰ καὶ ὠς μἐσον ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ καὶ  προσηλυτισμοῦ τῶν Ἐθνῶν...).

 Μὲ τὴν μετάφραση ὅμως αὐτὴ ΕΞΕΛΛΗΝΙΣΤΗΚΕ & φιλοσοφικοποιήθηκε ἡ Βίβλος γιατὶ πολλὲς ἑβραϊκὲς  ἔννοιες ΑΠΟΔΟΘΗΚΑΝ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΑ μὲ λέξεις τῆς ἑλληνικῆς ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΧΑΝ ΤΑΥΤΟΣΗΜΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ.

 Παράδειγμα :  

ἡ λέξη   תּוֹרָה  {=TORAH} ποὺ δηλοῖ τὴν Πεντάτευχο{=τὰ πρῶτα 5 βιβλία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης}  μεταφράστηκε μέ τὴν λἐξη "ΝΟΜΟΣ" πού ἔχει ἄλλο νόημα στὴν ἑλληνική.

  Ἐπίσης τὸ Ὄνομα τοῦ θεοῦ ποὺ στὸ ἑβραϊκὸ πρωτότυπο εἶναι אֶהְיֶה אֲשֶׁר אֶהְיֶה

{="EHEJE ASER EHEJE"} ποὺ κατὰ λέξη σημαίνει "ΕΙΜΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ"  (ἡ φράση ἀποτελεῖ ἑβραϊσμό καὶ σημαίνει περίπου τὸν Ανεξιχνίαστο, τὸν  Ἀνώνυμο) μεταφράστηκε ἀπό τοὺς Ο' μέ τὸν ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ—ΠΛΑΤΩΝΙΚΟ ὄρο "Ο ΩΝ" δηλ. ὀ ὑπάρχων. 

Παρομοίως ὁ ἑβραϊκὸς  ὅρος נֶ֫פֶשׁ {="NEPHESH"}   ποὺ σημαίνει τὴν ΟΛΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου  μεταφράστηκε μέ τὴν ἐπίσης ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ λέξη "ΨΥΧΗ" {=καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν ΓΕΝ.2,7}.

Ὀπότε ,γιὰ νὰ ἔρθη σὲ ἐπαφὴ  κάποιος μὲ τὸ πρωτογενὲς ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ περιεχόμενο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ,πρέπει νὰ μελετήσει τὸ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΕΒΡΑΪΚΟ κείμενο (τὸ όνομαζόμενο "μασωριτικό" ) ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΑΓΝΟΕΙ  ΤΟ ΝΟΗΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ...

Ποιὸ εἶναι λοιπὸν τὸ πρόβλημα μὲ τὶς ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΕΣ μεταφράσεις τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης  ; 

Ὅτι ὅλες (ἤ σχεδὸν ὅλες)  ΔΕΝ ΑΠΟΔΙΔΟΥΝ ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ τὸ ἑβραϊκὸ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ κείμενο ἀκολουθῶντας σέ πολλὰ σημεῖα τὴν ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ μετάφραση τῶν Ο'.

Παρακάτω, παραθέτω  ἕνα χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀπὸ τὶς δύο πιὸ γνωστὲς νεοελληνικὲς μεταφράσεις τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, αύτὴν τοῦ Ἀρχιμ.ΒΑΜΒΑ (1850) καὶ τὴν σὺγχρονη τῆς ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ (τῶν Β.ΤΣΑΚΩΝΑ—Μ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ):

ἡ μετάφραση ΒΑΜΒΑ ἀκολουθεῖ τοὺς Ο' στὸ περιλάλητο χωρίο (ΕΞ. 3,14) καὶ τὸ "ΕΙΜΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ" τὸ μεταφράζει "Ο ΩΝ" ,

ἐνῶ  ἡ μετάφραση τῆς ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ,

ἂν καὶ  ἀποδίδει σωστὰ τὸ παραπάνω χωρίο ὡς  <ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ> , στὸ ἄλλο προβληματικὸ χωρίο (ΕΞ.6,3) μεταφράζει τὴν λέξη "ΓΙΑΧΒΕ"μὲ τὴν λέξη "ΚΥΡΙΟΣ" ,φοβούμενη πιθανῶς μὴν θεωρηθεῖ ἠ μετάφραση της  ὡς...ρἐπουσα στοὺς Μἀρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ  (ὁ Βάμβας μεταφράζει ἐδῶ "ΙΕΟΒΑ" μεταφράζων ἐκ τοῦ ΑΓΓΛΙΚΟΥ - King James  Version Bible,  τοῦ 1611- ὅπου τὸ "JAHWE"  ἀποδίδεται μὲ τὴν λέξη  "JEHOVAH").

ΕΤΣΙ ΟΜΩΣ, ΜΕ ΤΕΤΟΙΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΕΣ ,  ΟΥΤΕ ΣΩΣΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ,ΟΥΤΕ ΣΟΒΑΡΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ...

______

2. ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ.

 Ἡ φιλολογικὴ ἔρευνα καὶ κριτικὴ τῶν ΑΡΧΑΙΩΝ μεγαλογράμματων  χειρογράφων  ΚΩΔΙΚΩΝ  {=βιβλίων} τῆς Καινῆς Διαθήκης (Βατικανὸς κῶδιξ , Σιναϊτικός, Ἀλεξανδρινός κλπ)*  ἔδειξε ὅτι τὸ ΑΡΧΙΚΟ καινοδιαθηκικὸ κείμενο δέχτηκε μέ τὴν πάροδο τῶν αἰώνων ΠΟΛΛΕΣ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ σὲ ἐπίπεδο λέξεων, φράσεων καθὼς  καὶ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝ ΠΕΡΙΚΟΠΩΝ, παράλληλα μὲ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου. 

Πχ. 

α) στὸ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ (2,33) τὰ ἀρχαιότερα  χειρόγραφα (Βατικανὸς καὶ Σιναϊτικὸς κώδικας)   γράφουν  <καὶ ἦν ὁ ΠΑΤΗΡ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ θαυμάζοντες>  ἐνῶ τὸ μεταγενἐστερο  βυζαντινό‒ἐκκλησιαστικὸ κείμενο (Ἀλεξανδρινὸς κώδικας)  διορθώνει <καὶ ἦν   ΙΩΣΗΦ καὶ ἡ μἠτηρ αὐτοῦ>

 

β) τὸ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ τελείωνε στό 16,8 {=ἐφοβοῦντο γάρ} ἐνῶ ὅλον  τὸ ὐπόλοιπο κείμενο ΔΕΝ ΥΠΆΡΧΕΙ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΚΩΔΙΚΕΣ καὶ ἀποτελεῖ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ (βλ. τὴν φωτό. τοῦ χειρογράφου τοῦ μεγαλογράμματου Βατικανοῦ κώδικα)

 γ)  ἡ πασίγνωστη , συγκινητικὴ περικοπὴ τῆς μοιχαλίδος τοῦ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ (8,1‒11) δὲν ὐπάρχει τὰ ἀρχαῖα χειρόγραφα προελθοῦσα πιθανῶς ἀπό χειρόγραφο τοῦ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ (21,38) πού μετέφερε κάποιος ἀντιγραφέας τῶν βυζαντινῶν χρόνων στό Δ' Εὐαγγέλιο.

δ) ἄλλη παρόμοια περίπτωση εἶναι  τὸ περίφημο Comma Johanneun (Α' ΙΩ.5, 7—8)  γιὰ τὸ ὁποῖον ἡ φιλολογικὴ κριτικὴ τῶν χειρογράφων ἔδειξε ὅτι ἀποτελεῖ μεταγενέστερη προσθήκη στὸ καινοδιαθηκικὸ κείμενο ἀποπνέουσα βυζαντινὲς τριαδολογικὲς διενέξεις.

Ἄρα·

τὸ κείμενο τῆς ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ τῆς Καινῆς Διαθήκης (Nestle -Aland)** τὸ βασισμένο στὴν ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ἔρευνα τῶν χειρογράφων ΔΙΑΦΕΡΕΙ ἀπὸ τὸ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ πού χρησιμοποιεῖ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὴν Λειτουργική της ἐδῶ καὶ αἰῶνες.

ΑΠΟ ΠΟΙΟ λοιπὸν ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ κείμενο τῆς Καινῆς Διαθήκης ΘΑ ΓΙΝΕΙ  Η ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ;

Ἀπὸ τὸ ἐπιστημονικὸ  κείμενο  τῆς ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ἢ τὸ παραδοσιακὸ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ‒ἐκκλησιαστικὸ τῆς Λειτουργικῆς  Παράδοσης ;

[ΠΑΡΕΚΒΑΣΗ: 

Διαφορὲς παρουσιάζουν ἐπίσης καὶ οἱ ΛΑΤΙΝΙΚΕΣ μεταφράσεις τοῦ ἑλληνικοῦ πρωτοτύπου, ὀπως ἡ VETUS LATINA καὶ ἡ VULGATA τοῦ ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ πχ. στὸ ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ ὅπου κατά τὴν VETUS τὸ αἴτημα  <τὸ ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον> παραδίδεται ὡς <panem nostrum cotidianum>  ἐνῶ κατὰ τὴν VULGATA  ὡς <panem nostrum supersubstantialem> {=ὑπερούσιο}.

 Ἐνδιαφέρον εἶναι ὅτι στὴν ΡΩΜΑΪΚΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ἐπικρἀτησε ὁ τύπος τοῦ ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ τῆς VETUS παρ’ ὁλο ποὺ ἐπίσημη λατινικὴ  μετάφραση  στὴν Καθολικὴ Ἐκκλησία ἦταν  ἡ VULGATA.]

 ΕΔΩ ΕΓΚΕΙΤΑΙ ΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ τῆς ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας  κι ὄχι στὶς ἐπὶ μέρους ἀποδόσεις λέξεων ἢ φράσεων.

Ἡ  ΒΙΒΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ γιὰ τὴν ἔκδοση τῆς ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ τῆς ΚΔ

διἀλεξε τὸ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ποὺ χρησιμοποιεῖται στὴν Λειτουργική τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας (γιὰ νὰ ἀποσπάσει προφανῶς τὴν ἔγκριση της...)  ἐνῶ ἡ ΚΡΙΤΙΚΗ ἔκδοση τοῦ άρχαιοελληνικοῦ κειμένου  (πού διδάσκεται στὶς Θεολογικὲς Σχολὲς τῶν  Πανεπιστημίων)  βασίζεται  στὰ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΑ ΚΑΙ ΠΛΕΟΝ ΑΞΙΟΠΙΣΤΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ ποὺ ἀποδὶδουν τὸ ΟΡΘΟ δηλ. τὸ ΠΙΟ ΚΟΝΤΙΝΟ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ.  

Ἔτσι τὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ κείμενο τῆς ΚΔ διαφέρει στὶς δύο ἐκδόσεις α) τῆς Βιβλικῆς Ἑταιρείας καὶ β) τοῦ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ MÜNSTER ποὺ ἐκδίδει τὴν κριτικὴ ἔκδοση Nestle -Aland.

______

* ὁ Βατικανὸς κῶδιξ (4ος αἰ.) δὲν περιέχει τὴν Ἀποκάλυψη καὶ τὶς Ποιμαντικὲς Ἐπιστολές, ὁ Ἀλεξανδρινός(5ος αἰ.) περιέχει ἐπιπλέον τὶς δύο Ἐπιστολὲς Α' καὶ Β' Κλήμεντος καὶ ὁ Σιναϊτικὸς τὴν Ἐπιστολὴ Βαρνάβα καὶ τὸν Ποιμένα τοῦ Ἑρμᾶ. 

**στὴν ἐπιτροπὴ ποὺ ἐξέδωσε τὴν κριτικὴ ἔκδοση τῆς ΚΔ (Nestle -Aland) μετεῖχαν ἀρχικὰ  οἱ διακεκριμένοι εἰδικοι K.ALAND, M.BLACK, A.WIKGREN, B.METZGER & C.MARTINI· ἀργότερα συμμετεῖχε καὶ ὁ ἡμέτερος καινοδιαθηκολόγος Ι.ΚΑΡΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΣ.

ΥΓ ἡ πρώτη ἔντυπη ἔκδοση τῆς ΚΔ ἦταν τοῦ ΕΡΑΣΜΟΥ τὸ 1516 · αὐτὴ κατέστη (μὲ παραλλαγὲς,πχ. διαίρεση σὲ στίχους τὸ 1551 ἀπὸ τὸν R.Stephanus) τὸ textus receprus, ἕως ὅτου τὸ 1844 ὁ Tischendorf ἀνακάλυψε στὴν ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ, τὸν ΣΙΝΑΪΤΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ. 

Τότε λόγῳ τῶν διαπιστωθεισῶν διαφορῶν μὲ τὸ διορθωμένο textus receptus τοῦ ΕΡΑΣΜΟΥ κατέστη ἀναγκαία ἡ ἀναθεώρηση τοῦ ἀρχαιοελληνικοῦ κειμένου τῆς ΚΔ καὶ ἔτσι ξεκίνησε ἡ τιτάνεια ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ προσπάθεια κριτικῆς ἔκδοσης τῆς ΚΔ , καθ' ὅν τρόπο γίνεται καὶ  μέ τὰ ὐπόλοιπα ἔργα τῆς ἀρχαίας γραμματείας.