Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από 2026

ΒΑΚΧΕΣ, ΕΥΡΙΠΙΔΗ : Τί συμβαίνει ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀρνεῖται νὰ ἀναγνωρίσει πλευρὲς τοῦ ἑαυτοῦ του ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ἐλέγξει;

Εικόνα
Οἱ «Βάκχες» τοῦ Εὐριπίδη εἶναι μιὰ τραγωδία ποὺ πραγματεύεται τὴ σύγκρουση ἀνάμεσα στὴ λογικὴ καὶ τὸ ἔνστικτο, στὴν ἀνθρώπινη ἐξουσία καὶ τὴ θεϊκὴ δύναμη, στὴν τάξη καὶ στὴν ἀνεξέλεγκτη φύση τοῦ ἀνθρώπου. Μέσα ἀπὸ τὴ σύγκρουση τοῦ Πενθέα μὲ τὸν Διόνυσο, ὁ ποιητὴς θέτει σημαντικὰ ἐρωτήματα γιὰ τὰ ὅρια τῆς ἀνθρώπινης λογικῆς, καὶ τὴ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὶς δυνάμεις ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ἐλέγξει. Ὁ Πενθέας ἐκπροσωπεῖ τὴν πειθαρχία, τὴν πολιτικὴ ἐξουσία καὶ τὴν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἐπιβάλλει τὴ θέλησή του. Ἀρνεῖται νὰ ἀναγνωρίσει τὴ θεϊκὴ φύση τοῦ Διονύσου καὶ προσπαθεῖ νὰ ἀπαγορεύσει τὴ λατρεία του. Ἀντίθετα, ὁ Διόνυσος συμβολίζει τὴ φύση, τὸ συναίσθημα, τὸ ἔνστικτο καὶ τὴν ἔκσταση.  Ἡ σύγκρουσή τους φανερώνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ ἀπορρίπτει ὅσα δὲν κατανοεῖ οὔτε νὰ πιστεύει ὅτι μπορεῖ νὰ κυριαρχήσει σὲ ὅλες τὶς δυνάμεις τῆς ζωῆς. Κεντρικὴ θέση στὸ ἔργο κατέχει ἡ ἔννοια τῆς ὕβρεως. Ὁ Πενθέας, ἐπειδὴ πιστεύει ὅτι ἡ ἀνθρώπινη λογικὴ εἶναι ἀνώτ...

Ἡ Κατάρα τοῦ "Μάκβεθ" τοῦ Σαίξπηρ : ΟΙ ΜΑΓΙΣΣΕΣ ΔΕΝ ΣΟΥ ΕΙΠΑΝ ΝΑ ΣΚΟΤΩΣΕΙΣ...

Εικόνα
1. Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΟΥ "ΜΑΚΒΕΘ". Ἡ λεγομένη «Κατάρα τοῦ Μάκβεθ» εἶναι μία παλαιὰ θεατρικὴ δεισιδαιμονία, ποὺ συνδέεται μὲ τὸ ἀριστούργημα τοῦ Οὐίλλιαμ Σαίξπηρ, «Μάκβεθ». Σύμφωνα μὲ τὴ θεατρικὴ παράδοση, ἡ ἐκφώνηση τοῦ ὀνόματος «Μάκβεθ» μέσα σὲ ἕνα θέατρο, ἐκτὸς τῆς κανονικῆς ἀναφορᾶς στὸ ἔργο κατὰ τὴ διάρκεια τῆς παραστάσεως, θεωρεῖται ὅτι φέρνει κακοτυχία. Ἡ φήμη αὐτὴ συνδέθηκε μὲ διάφορα ἀτυχήματα, δυσάρεστα περιστατικὰ καὶ ἀπρόοπτα ποὺ συνέβησαν κατὰ τὴ διάρκεια προβῶν καὶ παραστάσεων. Ἐπειδὴ τὸ ἔργο περιλαμβάνει μάγισσες, σκοτεινὲς προφητεῖες, φιλοδοξία, προδοσία καὶ φόνους, ἡ φαντασία τῶν ἀνθρώπων τροφοδότησε τὸν μῦθο τῆς κατάρας (ὑπάρχει ἡ φήμη ὅτι ὁ Σαίξπηρ χρησιμοποίησε καί..μαγικὰ ξόρκια στὶς παραστάσεις τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου..) Γιὰ τὸν λόγο αὐτόν, πολλοὶ ἠθοποιοὶ καὶ θεατρικοὶ συντελεστὲς ἀποφεύγουν νὰ προφέρουν τὸ ὄνομα τοῦ ἔργου μέσα στὸ θέατρο. Ἀντὶ αὐτοῦ, χρησιμοποιοῦν τὴν προσωνυμία «Τὸ Σκωτσέζικο Ἔργο» (The Scottish Play). 2. Η ΥΠΟΘΕΣΗ ...

Φιλολογικὲς ἐκδόσεις ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων: Κριτήρια ἀξιολόγησης.

Εικόνα
Περίληψη Ἡ ἐπιλογὴ τῆς κατάλληλης φιλολογικῆς ἔκδοσης ἀποτελεῖ θεμελιῶδες βῆμα γιὰ κάθε ἐρευνητικὴ ἢ μεταφραστικὴ ἐργασία πάνω στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γραμματεία. Τὸ παρὸν ἄρθρο παρουσιάζει τὰ βασικὰ μεθοδολογικὰ καὶ τεχνικὰ κριτήρια μὲ τὰ ὁποῖα ἀξιολογεῖται ἡ ἐπιστημονικὴ ἐγκυρότητα μιᾶς κριτικῆς ἔκδοσης ( editio critica ). Μέσα ἀπὸ συγκεκριμένα παραδείγματα τῆς ἐκδοτικῆς πρακτικῆς, ὁδηγὸ ἀνάγνωσης τοῦ κριτικοῦ ὑπομνήματος καὶ ἐκτενὴ βιβλιογραφικὴ τεκμηρίωση, ἀναλύονται ἡ ἱστορία τῆς παράδοσης, ἡ συγκρότηση τοῦ κριτικοῦ ὑπομνήματος καὶ ἡ φιλολογικὴ ὀξυδέρκεια τοῦ ἐκδότη. 1. Εἰσαγωγὴ Τὰ κείμενα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων δὲν ἔφτασαν στὰ χέρια μας στὴν ἀρχική τους μορφή. Διασώθηκαν μέσω ἀντιγράφων ποὺ παρήχθησαν κατὰ τὴ διάρκεια αἰώνων, ὑφιστάμενα φθορές, ἀντιγραφικὰ λάθη καὶ συνειδητὲς ἐπεμβάσεις τῶν γραφέων (Maas, 1958, σ. 1–2· Reynolds & Wilson, 2013, σ. 211–242). Σκοπὸς μιᾶς ἐπιστημονικῆς φιλολογικῆς ἔκ...

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ...

Εικόνα
 Ἡ Ἀρχαία Τραγωδία διδάσκει τὰ ἑξῆς· 1) οὐδεὶς ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ γνωρίζει τὶς ἀπώτατες συνέπειες τῶν πρἀξεων του 2) ὡστόσο, ὁ ἄνθρωπος συμπεριφέρεται ὡς ἐὰν γνώριζε, δηλ. ὡς παντογνώστης 3) διὰ τοῦτο συχνὰ ξεπερνᾶ τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΠΡΙΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΑ, διαπράττοντας ΥΒΡΙΝ. Γράφει σχετικῶς ὁ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ*· <Τὸ Χάος (Ἡσίοδος) τὸ ἔχουμε μἐσα μὲ τὴ μορφὴ τῆς ΥΒΡΕΩΣ, δηλ. τῆς ἄγνοίας ἢ ἀδυναμίας ἀναγνωρίσεως τῶν ὁρίων τῶν πράξεών μας· διότι, βεβαίως, ὰν  τὰ ὅρια ἦταν σαφῆ καὶ ἀναγνωρίσιμα ἐκ τῶν προτέρων, δὲν θὰ ὑπῆρχε ὕβρις, θὰ ὑπῆρχε ἁπλῶς παράβαση ἢ ἁμάρτημα, ἔννοιες χωρίς κανένα βάθος. Αὐτό εἶναι ἐξάλλου κι ἕνα ἀπ’ τὰ μαθήματα τῆς τραγωδίας, ἡ ὁποία συνδέεται ἄμεσα μὲ τὴ φιλοσοφία καὶ τὴν γονιμοποιεῖ.  Σὰν πολιτικὸς θεσμός ἡ τραγωδία εἶναι θεσμός αὐτοπεριορισμοῦ . Ὑπενθυμίζει διαρκῶς στοὺς Ἀθηναίους πολῖτες ὅτι ὑπάρχουν ὅρια ἄγνωστα ἐκ τῶν προτέρων στὸ δρῶν ὑποκείμενο , τὸ ὁποῖο ἐνεργεῖ ὑπεύθυνα ἀναλαμβάνοντας τοὺς κινδύνους τῶν πράξεών του. Κανε...

5 ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΟΥ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΟΥ ΑΤΟΜΟΥ.

Εικόνα
1) τὸ ναρκισσιστικὸ ἄτομο εἶναι γλυκύτατο πρὸς τοὺς ἄλλους, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν σύντροφο του, στὸν ὁποῖο, ὅταν τύχει νὰ ἐκφρἀσει τὰ συναισθήματα του ,τὸ κάνει σὰν νὰ διαβάζει κείμενο. 2) στή συμπεριφορά του πρὸς τὸ σύντροφό του, τὰ λόγια  του ΔΕΝ ταιριάζουν μὲ τὶς πράξεις του—ὡσὰν κάτι ἀπὸ τὰ δυὸ νἆναι ψεὺτικο.. 3)  τὸ ναρκισσιστικὸ ἄτομο, ὅταν δέν γίνεται τὸ δικό του, τιμωρεῖ τὸν σύντροφό του μὲ συναισθηματικὴ ἀπόσταση καὶ ἀποχή 4) στὶς σχέσεις του τὸ ναρκισσιστικὸ ἄτομο  θέλει νὰ ἔχει πάντα  τό "πάνω" χέρι —πχ.βρίσκεται μὲ τὸν σὺντροφό του, μόνο ὅποτε  τὸ ἴδιο θἐλει... 5) τὸ μὸνο πού τό  νοιάζει τελικὰ τὸ ναρκισσιστικὸ ἄτομο  εἶναι ὁ ΕΑΥΤΟΣ  του καὶ ἡ ΕΙΚΟΝΑ ποὺ ἔχουν γι αύτόν οἱ ἄλλοι, ὁ ΕΑΥΤΟΣ ΤΟΥ εἶναι  ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ—ὁ σύντροφός του ἔχει  πάντα  ἄδικο στὶς ἀπαιτήσεις του... ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΩΣ ΤΟ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΟ ΑΤΟΜΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ.. ————— ΥΓ. τὰ ἀνωτέρω τὰ ἀλίευσα  άπὸ φοιτητικές μου σημειώσ...

Ἰωάννης Φιλόπονος (6ος αἰ.μΧ) : Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 1000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΝΕΥΤΩΝΑ...

Εικόνα
Περίληψη. Τὸ παρὸν ἄρθρο ἐξετάζει τὴν ἐπαναστατικὴ συμβολὴ τοῦ Ἀλεξανδρινοῦ φιλοσόφου καὶ ἐπιστήμονα τοῦ 6ου μ.Χ. αἰῶνα, Ἰωάννη Φιλοπόνου, στὴν ἱστορία τῆς φυσικῆς. Ἀμφισβητώντας μὲ πειραματικὸ καὶ μαθηματικὸ τρόπο τὴν ἀριστοτελικὴ μηχανική, ὁ Φιλόπονος διατύπωσε τὴ θεωρία τῆς «ὠθήσεως» (impetus), ἀπέρριψε τὴ διάκριση μεταξὺ γήινου καὶ οὐράνιου κόσμου καὶ προανήγγειλε θεμελιώδεις ἀρχὲς τῆς κλασικῆς μηχανικῆς τοῦ Γαλιλαίου καὶ τοῦ Νεύτωνα, μία ὁλόκληρη χιλιετία πρὶν ἀπὸ τὴν Ἐπιστημονικὴ Ἐπανάσταση.  Ὁ Φιλόπονος ὑποστήριξε ὅτι : 1) ὁ κόσμος δὲν εἷναι αἰώνιος , ἀλλὰ ΕΧΕΙ ΑΡΧΗ , ἐπειδὴ ἄν ὑπάρχει ΑΠΕΙΡΗ ΣΕΙΡΑ ΑΙΤΙΩΝ , ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΗ  Η ΥΠΑΡΞΗ ΤΟΥ "ΤΩΡΑ".. 2)  δὲν χρειάζεται ἡ ΕΠΑΦΗ μὲ ἕνα Κινοῦν ὅπως δίδασκε ὁ Ἀριστοτέλης γιὰ νὰ ἐξηγήσει τὴν ΚΙΝΗΣΗ τῶν.σωμάτων, ἀρκεῖ η ΩΘΗΣΗ ποὺ δίνει κάποιος σὲ ἕνα σῶμα · αὐτὴ ,στὸ κενό, μπορεῖ νὰ διατηρεῖ αἰώνια τὴν κίνηση ἑνὸς ἀντικειμένου. Κατὰ ...

ΤΑ ΗΧΗΤΙΚΑ ΑΓΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ.

Εικόνα
1. Εἰσαγωγή Ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ θεατρικὴ ἀρχιτεκτονικὴ δὲν ἀποσκοποῦσε μόνο στὴν ἐξυπηρέτηση τῆς ὀπτικῆς ἐπαφῆς μεταξὺ τῶν θεατῶν καὶ τῆς σκηνῆς. Ἡ μετάδοση τοῦ λόγου, ἡ καταληπτότητα τῶν λέξεων καὶ ἡ ἀκουστικὴ ἐμπειρία τοῦ κοινοῦ ἀποτελοῦσαν ἐξίσου σημαντικὲς παραμέτρους τοῦ σχεδιασμοῦ. Σὲ ἕνα ἀνοικτὸ θέατρο, ὅπου ἡ φωνὴ τοῦ ὑποκριτῆ ἔπρεπε νὰ φθάσει σὲ χιλιάδες θεατές, ἡ ἀκουστικὴ διαχείριση τοῦ χώρου ἀποτελοῦσε ἕνα ἰδιαίτερα σύνθετο πρόβλημα. Ἡ γεωμετρία τοῦ κοίλου, ἡ κλίση τῶν κερκίδων, τὰ ὑλικὰ κατασκευῆς καὶ οἱ ἀνακλάσεις τοῦ ἤχου ἐπηρέαζαν τὴν ποιότητα τῆς ἀκουστικῆς ἐμπειρίας. Ἀνάμεσα στὶς τεχνικὲς ποὺ ἀποδίδονται στοὺς ἀρχαίους ἀρχιτέκτονες βρίσκεται καὶ ἡ χρήση εἰδικῶν ἠχητικῶν ἀγγείων. Ἡ συγκεκριμένη τεχνικὴ παρουσιάζει ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον, διότι συνδέει τὴν ἀρχιτεκτονικὴ μὲ τὴ μουσικὴ θεωρία καὶ τὴ φυσικὴ τῶν ταλαντώσεων. Ἡ σημαντικώτερη σωζόμενη περιγραφὴ τοῦ συστήματος βρίσκεται στὸ πέμπτο βιβλίο τοῦ De Architectura τοῦ Ρωμαίου ἀρχιτέκτονα Μάρκου Βιτρουβίου Π...

ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΑΞΙΟΠΙΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ;

Εικόνα
Εἰσαγωγὴ Ἡ ἱστορία τῆς βιβλικῆς κριτικῆς καὶ τῆς μεταφραστικῆς παράδοσης ἀναδεικνύει οὐσιώδεις διαφορὲς μεταξὺ τῶν κειμἐνων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Οἱ κύριοι κειμενικοὶ μάρτυρες εἶναι τὸ Μασωριτικὸ Κείμενο (ἑβραϊκὸ πρωτότυπο), ἡ μετάφραση τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο΄ - ἑλληνιστικὴ κοινή) καὶ ἡ Βουλγάτα (λατινικὴ μετάφραση τοῦ Ἁγ. Ἱερωνύμου). Οἱ ἀποκλίσεις αὐτὲς δὲν εἶναι ἁπλῶς γλωσσικές, ἀλλὰ ἀντανακλοῦν βαθύτερες νοηματικὲς  προσεγγίσεις. 1. «Ἐγώ εἰμι ὁ Ὤν» (Ἔξοδος 3, 14) Ἡ ἀποκάλυψη τοῦ θεϊκοῦ ὀνόματος στὸν Μωυσῆ στὴ φλεγόμενη βάτο ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ γνωστὰ σημεῖα ἀπόκλισης μεταξὺ τοῦ ἑβραϊκοῦ πρωτοτύπου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης  καὶ τῆς ἑλληνικῆς μετάφρασης τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο’). Μασωριτικὸ Κείμενο (אֶהְיֶה אֲשֶׁר אֶהְיֶה - Ehyeh Asher Ehyeh): Ἡ ἑβραϊκὴ φράση ἔχει δυναμικὸ καὶ ἐνεργητικὸ χαρακτῆρα. Μεταφράζεται κυριολεκτικὰ ὡς ...