Διαμαντῆς Κούτουλας

Ὁ Ernst Käsemann, μαθητὴς τοῦ Rudolf Bultmann, μὲ τὴν διάλεξή του «Τὸ πρόβλημα τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ» (1953) ἔδωσε τὴν ἀφετηρία γιὰ τὴ Β΄ Ἀναζήτησι τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ (New Quest) . Ὁ Käsemann ἀντέδρασε στὸν σκεπτικισμὸ τοῦ Bultmann καὶ ὑποστήριξε ὅτι, παρ’ ὅλο ποὺ τὰ Εὐαγγέλια εἶναι θεολογικὰ κείμενα καὶ ἔχουν ὑποστῇ ἐπεξεργασία ἀπὸ τὴν πρώτη χριστιανικὴ κοινότητα " δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκόψωμεν ἐντελῶς τὸν Ἰησοῦ τῆς ἱστορίας ἀπὸ τὸν Χριστὸ τῆς πίστεως" . Μέσα στὶς εὐαγγελικὲς παραδόσεις ὑπάρχουν ἱστορικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀναζητηθοῦν διὰ κριτικῆς μεθόδου. Στὴ Β΄ Ἀναζήτησι χρησιμοποιήθηκαν κυρίως τὰ ἑξῆς κριτήρια: 1. Κριτήριον τῆς ἀνομοιότητος Μία παράδοσις θεωρεῖται πιθανώτερον αὐθεντικὴ ὅταν δὲν δύναται εὐκόλως νὰ προέλθῃ οὔτε ἀπὸ τὸν Ἰουδαϊσμὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἰησοῦ οὔτε ἀπὸ τὴν πίστιν τῆς μεταγενεστέρας Ἐκκλησίας. 2. Κριτήριον τῆς πολλαπλῆς μαρτυρίας Μία παράδοσις ἀποκτᾷ μεγαλυτέραν ἱστορικὴν πιθανότητα, ὅταν ἐμφανίζεται εἰς περισσοτέρας ἀνεξαρ...

Δὲν ὑπῆρχαν φυσικὰ, μαγνητόφωνα κλπ τεχνικὰ μέσα στὴν ἀρχαιότητα , ὥστε νὰ ἔχουμε μιὰ ΑΜΕΣΗ ἀντίληψη τῆς προφορᾶς τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς τῶν ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ, ὄμως ὑπάρχουν ἀρκετὲς ΕΜΜΕΣΕΣ (φιλολογικές) μαρτυρίες ποὺ μᾶς κάνουν νὰ ΥΠΟΨΙΑΣΤΟΥΜΕ τὴν προσῳδιακὴ προφορὰ τῆς  ἀρχαίας ἑλληνικῆς κατὰ τὴν κλασσικὴ περίοδο. Ἰδοὺ λοιπὸν τρεῖς φιλολογικὲς μαρτυρίες ποὺ ἀποκαλύπτουν τὴν προσῳδικὴ  προφορὰ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς : 1) σὲ ἕνα ἀπόσπασμα κωμῳδίας τοῦ ΚΡΑΤΙΝΟΥ ἀναφέρεται  ὁ ἦχος τοῦ βελάσματος τοῦ προβάτου ὡς "βῆ—βῆ" · " ὁ δʹ ἠλίθιος ὥσπερ πρόβατον, βῆ ,βῆ λέγων βαδίζει "(ΚΡΑΤΙΝΟΣ, Kock, CAF,43), πρᾶγμα ποὺ σημαίνει ὅτι τὸ  "η" προφερόταν ὡς δύο "ε" καὶ τὸ  "β"  ὡς "b" (βῆ =μπέε). Παρόμοια  παραδίδει καὶ ὁ Ἀριστοφάνης : " θύειν με μέλλει καὶ κελεύει βῆ λέγειν"(ΑΠΟΣΠ.642). 2)  Γράφει ὁ Ἀριστοφάνης στούς "ΒΑΤΡΑΧΟΥΣ"   ποὺ ἀνέβηκαν  τὸ 405πΧ —καὶ τὸ παραδί...

ΕΙΣΑΓΩΓΗ.  Ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ παράδοση  διασώζει  τὴ μνήμη τριῶν μεγάλων Κατακλυσμῶν ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΣ τους , ΔΑΡΔΑΝΟΥ—ΩΓΥΓΟΥ—ΔΕΥΚΑΛΙΩΝΟΣ, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν σημαντικὰ κεφάλαια τῆς ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  προϊστορικῆς μυθολογίας.  Οἱ Κατακλυσμοὶ αύτοὶ δὲν εἶναι ἁπλῶς μυθολογικὲς διηγήσεις, ἀλλὰ παραδόσεις ποὺ συνδέουν τὴ συλλογικὴ μνήμη τῶν κατοίκων τοῦ ΑΙΓΑΙΟΥ μὲ μεγάλες φυσικὲς καταστροφές,.γεωλογικὲς μεταβολὲς καὶ μετακινήσεις πληθυσμῶν ποὺ ἀνάγονται στὴν ἐποχὴ τῆς τήξης {=λιώσιμου} τῶν τελευταίων ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ. 1. Ο ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΑΡΔΑΝΟΥ. Ὁ παλαιότερος Κατακλυσμὸς τῆς ἑλληνικῆς παραδόσεως συνδέεται μὲ τὸν Δάρδανο, γενάρχη τῶν Τρώων καὶ ἱδρυτὴ τῆς Δαρδανίας. Σύμφωνα μὲ τὴν μυθολογικὴ παράδοση, μία μεγάλη θαλάσσια μεταβολὴ ἔπληξε τὴν περιοχή τῆς Σαμοθράκης καὶ τοῦ βορείου Αἰγαίου, ἀναγκάζοντας τὸν Δάρδανο νὰ μετακινηθῇ πρὸς τὴν ἀπέναντι μικρασιατικὴ ἀκτή, ὅπου ἵδρυσε τὸ βασίλειό του. Κατὰ τὴν παράδοση αὐτή, ἡ διάνοιξη τῶν στενῶ...

 Ἕνας παλαιὸς πολιτικός (κορυφαῖος ὐπουργὸς τῶν κυβερνήσεων Κων/νου Καραμανλῆ ἀπὸ τὸ 1974 ) παραμύθιαζε τὸν κόσμο* χρησιμοποιῶντας τὸ παρακάτω  ποίημα τοῦ Λειβαδίτη  μὲ τὴν ἀράχνη, ὠς (δῆθεν) δική του προσωπική του ἐμπειρία στὶς φυλακὲς ἐπὶ χούντας... < ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ Καντάτα [ἀπόσπασμα] Ὁ Ἄνθρωπος μὲ τὸ Κασκέτο 16. Καὶ τὴν πρώτη νύχτα μπῆκε μὲς στὸ κελί ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ’χε χάσει τὸ πρόσωπό του, κι ἀκούμπησε τὸ φανάρι ποὺ κρατοῦσε κάτω στὸ πάτωμα. 17. Κι ὁ ἴσκιος του μεγάλωσε πάνω στὸν τοῖχο. 18. Καὶ τὸν ἐρώτησε: ποῦ ἔχεις κρυμμένα τὰ ὅπλα; 19. Κι ἐκεῖνος, κανείς δὲν ξέρει ἂν ἀπὸ σύμπτωση, ἢ ἴσως γιὰ ν’ ἀπαντήσει, 20. ἔβαλε τὸ χέρι πάνω στὴν καρδιά του. 21. Καὶ τότε τὸν χτύπησε. Ὕστερα μπῆκε ἄλλος ἄνθρωπος ποὺ ’χε χάσει τὸ πρόσωπό του καὶ τὸν χτύπησε κι αὐτός. 22. Καὶ οἱ ἄνθρωποι ποὺ ’χαν χάσει τὸ πρόσωπό τους ἦσαν πολλοί. 23. Καὶ ξημέρωσε. Καὶ βράδιασε. 24. Ἡμέρες σαρ...

Ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 20οῦ αἰῶνος ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ γνώρισε μία νέα περίοδο ἀνανεώσεως, ἡ ὁποία συνήθως χαρακτηρίζεται ὡς Third Quest for the Historical Jesus . Οἱ μελετητὲς ἐπιδίωξαν νὰ ἐπανεξετάσουν τὰ εὐαγγελικὰ κείμενα μὲ τὰ ἐργαλεῖα τῆς ἱστορικῆς καὶ φιλολογικῆς κριτικῆς, ἀναζητῶντας ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα ποὺ μποροῦν νὰ ἀναχθοῦν μὲ σχετικὴ πιθανότητα στὸν Ἰησοῦ τῆς Ναζαρὲτ. Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο δημιουργήθηκε τὸ 1985 τὸ Jesus Seminar, μία ὁμάδα περίπου διακοσίων βιβλικῶν ἐρευνητῶν, ἱστορικῶν καὶ θεολόγων, μὲ πρωτοβουλία τοῦ Robert W. Funk, καθηγητοῦ τῆς Καινῆς Διαθήκης καὶ ἱδρυτοῦ τοῦ Westar Institute . Ἡ δημιουργία τοῦ Jesus Seminar δὲν ἀποσκοποῦσε ἀπλῶς στὴ συνέχιση τῆς ἀκαδημαϊκῆς συζητήσεως, ἀλλὰ καὶ στὴ μεταφορὰ τῶν συμπερασμάτων της στὸ εὐρὺ κοινό. Ὁ Funk θεωροῦσε ὅτι τὰ πορίσματα τῆς σύγχρονης βιβλικῆς ἐπιστήμης παρέμεναν περιορισμένα μέσα στὰ πανεπιστήμια, ἐνῶ ἡ δημόσια εἰκόνα τοῦ Ἰησοῦ συνέχιζε νὰ διαμορφώνεται σχεδὸν ἀποκλειστικὰ ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παρά...

Εἰσαγωγή. Ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ (Historical Jesus Research) ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα πεδία τῆς καινοδιαθηκικῆς ἔρευνας  καὶ τῆς σύγχρονης Βιβλικῆς Θεολογίας. Ὡς «Ἱστορικὸς Ἰησοῦς» νοεῖται ἡ ἱστορικῶς τεκμηριωμένη προσέγγιση τοῦ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ τῆς Ναζαρὲτ διὰ τῶν μεθόδων τῆς ἱστορικῆς καὶ φιλολογικῆς ἔρευνας, ἀνεξαρτήτως τῶν δογματικῶν παραδοχῶν τῆς χριστιανικῆς πίστεως. Ἡ ἱστορικὴ αὐτὴ διερεύνηση ἀποσκοπεῖ στὴν ἀνασύνθεση τῆς ζωῆς, τῆς δράσεως καὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἰησοῦ, στηριζομένη κυρίως στὰ κανονικὰ Εὐαγγέλια (ἀλλὰ καὶ σὲ ἐξωχριστιανικὲς πηγές, ὅπως τὰ ἔργα τοῦ Ἰωσήπου, τοῦ Τακίτου καὶ τοῦ Σουητωνίου). Ἀπὸ τὸν 18ο αἰῶνα καὶ ἐξῆς, ἡ ἐξέλιξη τῆς ἱστορικοκριτικῆς‒φιλολογικῆς  μεθόδου ὁδήγησε τοὺς ἐρευνητὲς στὴν προσπάθεια νὰ διακρίνουν μεταξὺ τοῦ «Ἰησοῦ τῆς ἱστορίας» καὶ τοῦ «Χριστοῦ τῆς πίστεως», δηλαδή μεταξὺ τοῦ ἱστορικοῦ προσώπου ποὺ ἔδρασε στὴν Παλαιστίνη τοῦ 1ου αἰῶνος καὶ τῆς θεολογικῆς ἐρμηνείας πο...

Εἰσαγωγή Ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ ἀναπτύχθηκε κυρίως κατὰ τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ 20οῦ αἰῶνος, ὅταν οἱ βιβλικοὶ ἐρευνητὲς ἐπιδίωξαν νὰ προσδιορίσουν ποῖες εὐαγγελικὲς παραδόσεις μποροῦν νὰ ἀποδοθοῦν μὲ σχετικὴ βεβαιότητα στὸν ἴδιο τὸν Ἰησοῦ καὶ ποῖες ἀποτελοῦν μεταγενέστερη θεολογικὴ διαμόρφωση τῆς πρώτης Ἐκκλησίας.  Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ διαμορφώθηκαν τὰ λεγόμενα κριτήρια ἱστορικότητος (criteria of authenticity), δηλαδή μεθοδολογικὰ ἐργαλεῖα ποὺ ἐπιτρέπουν τὴν ἀξιολόγηση τῆς πιθανότητος νὰ ἀνάγεται μία παράδοση στὸν ἱστορικὸ Ἰησοῦ. Τὰ κριτήρια αὐτὰ δὲν λειτουργοῦν ὡς ἀποδεικτικοὶ κανόνες, οὔτε μποροῦν νὰ ὁδηγήσουν σὲ ἀπόλυτη ἱστορικὴ βεβαιότητα. Ἀποτελοῦν ἐργαλεῖα ἱστορικῆς πιθανότητος, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται συνδυαστικῶς καὶ πάντοτε μέσα στὸ πλαίσιο τῆς συνολικῆς ἀξιολογήσεως τῶν πηγῶν. Ἡ συστηματικὴ χρήση τους συνδέεται κυρίως μὲ τὴ Νέα (2η) Ἀναζήτηση τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ (1954) ἀν καὶ πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ συνεχίζουν νὰ χρησιμοποιοῦνται, μὲ μεγαλύτερη μεθοδολογικὴ προσοχ...

 Εἶναι  γνωστὸ  ἀπὸ τό "ΔΙΑΤΕΣΣΑΡΩΝ " Εὐαγγέλιο τοῦ ΤΑΤΙΑΝΟΥ* {δηλ τὴν προσπάθεια κατὰ τὸν 2ο αἰ.μΧ,  ἑναρμόνισης τῶν 4 Εὐαγγελίων σὲ ΕΝΑ } ὅτι ΤΑ 4 ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΤΟΥΝ σέ  ΕΝΑ εὐαγγελικὸ κείμενο περιγραφῆς τοῦ Βἰου τοῦ Ἰησοῦ,  διὀτι περιέχουν ΘΕΜΕΛΙΑΚΕΣ ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ , καθόσον  οἱ 4 Εὐαγγελιστὲς ΣΥΝΕΝΩΣΑΝ διαφορετικὲς (καὶ ἐν πολλοῖς  ἀντιφάσκουσες) ΓΡΑΠΤΕΣ  παραδόσεις τοποθετῶντας ὁ καθενας τὶς ΔΙΑΣΠΑΡΤΕΣ περικοπὲς ποὺ εἶχε ἐνώπιον του   σὲ ὅποια συνάφεια ἐξυπηρετοῦσε τὸν ΕΚΑΣΤΟΤΕ θεολογικὸ σκοπό τῆς Ἐκκλησίας τὴν ὁποία ἐκπροσωποῦσε .    Ἔτσι : 1) τὸ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ γράφει ὅτι ὁ Ἰησοῦς γεννήθηκε τὴν ἐποχὴ τῆς Ἀπογραφῆς τοῦ Κυρήνιου τὸ 6μΧ, δηλ. μετὰ τὴν ἐκθρόνιση τοῦ Ἀρχέλαου γυιοῦ τοῦ Μ. Ἡρώδη ἀπὸ τὴν Ἰουδαία,  ἐνῶ τὸ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ τοποθετεῖ τὴν γέννηση τοῦ Θεανθρώπου  ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Μ. Ἡρώδη ( δηλ.πρὸ τοῦ 4πΧ πού— μᾶλλον— ἀπεβίωσε ὁ Μ.Ἡρώδης) μὲ συνέπεια...