Ὁ Ernst Käsemann καὶ τὰ κριτήρια ἱστορικότητος γιὰ τὴν ἔρευνα τοῦ ἰστορικοῦ Ἰησοῦ..

Ὁ Ernst Käsemann, μαθητὴς τοῦ Rudolf Bultmann, μὲ τὴν διάλεξή του «Τὸ πρόβλημα τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ» (1953) ἔδωσε τὴν ἀφετηρία γιὰ τὴ Β΄ Ἀναζήτησι τοῦ Ἱστορικοῦ Ἰησοῦ (New Quest).

Ὁ Käsemann ἀντέδρασε στὸν σκεπτικισμὸ τοῦ Bultmann καὶ ὑποστήριξε ὅτι, παρ’ ὅλο ποὺ τὰ Εὐαγγέλια εἶναι θεολογικὰ κείμενα καὶ ἔχουν ὑποστῇ ἐπεξεργασία ἀπὸ τὴν πρώτη χριστιανικὴ κοινότητα "δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκόψωμεν ἐντελῶς τὸν Ἰησοῦ τῆς ἱστορίας ἀπὸ τὸν Χριστὸ τῆς πίστεως". Μέσα στὶς εὐαγγελικὲς παραδόσεις ὑπάρχουν ἱστορικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀναζητηθοῦν διὰ κριτικῆς μεθόδου.

Στὴ Β΄ Ἀναζήτησι χρησιμοποιήθηκαν κυρίως τὰ ἑξῆς κριτήρια:

1. Κριτήριον τῆς ἀνομοιότητος
Μία παράδοσις θεωρεῖται πιθανώτερον αὐθεντικὴ ὅταν δὲν δύναται εὐκόλως νὰ προέλθῃ οὔτε ἀπὸ τὸν Ἰουδαϊσμὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἰησοῦ οὔτε ἀπὸ τὴν πίστιν τῆς μεταγενεστέρας Ἐκκλησίας.

2. Κριτήριον τῆς πολλαπλῆς μαρτυρίας
Μία παράδοσις ἀποκτᾷ μεγαλυτέραν ἱστορικὴν πιθανότητα, ὅταν ἐμφανίζεται εἰς περισσοτέρας ἀνεξαρτήτους πηγὰς ἢ παραδόσεις.

3. Κριτήριον τῆς συνοχῆς
Ἐὰν ἕνα στοιχεῖον ἔχῃ ἤδη κριθῇ ἱστορικῶς πιθανὸν καὶ συμφωνῇ μὲ ἄλλα ἀνεξάρτητα ἱστορικὰ στοιχεῖα, τότε ἐνισχύεται ἡ πιθανότης τῆς ἱστορικότητός του.

4. Κριτήριον τῆς ἀμηχανίας
Ὅταν μία παράδοσις δημιουργῇ δυσκολίαν ἢ ἀμηχανίαν εἰς τὴν πρώτην Ἐκκλησίαν, θεωρεῖται ὀλιγώτερον πιθανὸν νὰ ἐπενοήθη ἀπ’ αὐτήν.
Παράδειγμα: τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰησοῦ ὑπὸ τοῦ Ἰωάννου. Θὰ ἦτο δύσκολον διὰ τὴν πρώτην Ἐκκλησίαν νὰ ἐπινοήσῃ ὅτι ὁ Ἰησοῦς, ὁ ὁποῖος ἐθεωρεῖτο ἀνώτερος τοῦ Ἰωάννου, ἐβαπτίσθη ὑπ’ αὐτοῦ.

Συμπέρασμα:
Σκοπὸς τῆς Β΄ Ἀναζητήσεως δὲν ἦτο νὰ γραφῇ μία πλήρης βιογραφία τοῦ Ἰησοῦ, ἀλλὰ νὰ ἐντοπισθοῦν, μέσα εἰς τὰς εὐαγγελικὰς παραδόσεις, ἱστορικῶς ἀξιόπιστα στοιχεῖα περὶ τοῦ Ἰησοῦ τῆς ἱστορίας.