Οἱ Στρατιωτικές Ἐπιχειρήσεις τοῦ Ἐμφυλίου 1948‒49
Ἐπιχειρήσεις «Κορωνίς» & «Πυρσός»
Ὁ Ἑλληνικὸς Ἐμφύλιος Πόλεμος, κατὰ τὴν τελικὴ φάσι του, ἐπικεντρώθηκε κυρίως στὰ ὀρεινὰ συγκροτήματα τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι μέ δύο στρατιωτικές ἐπιχειρήσεις, τὴν πρώτη ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ Βὰν Φλὴτ τὸ 1948 (σχέδιο ΚΟΡΩΝΙΣ) —ἡ ὁποία ἀπέτυχε νά λήξει τὸν πόλεμο καὶ τὴν δεύτερη τὸ 1949 (ἐπιχείρηση ΠΥΡΣΟΣ) ὐπὸ τὸν Παπᾶγο ἠ ὁποία ἐπέφερε καὶ τὸ τέλος τοῦ αἰματηροῦ ἐμφυλίου μὲ τὴν συντριβὴ τῶν Ἀνταρτῶν.
Ἡ «Κορωνίς» — 1948
Ἡ μεγάλη ἐπιχείρησις «Κορωνίς» ἄρχισε τὸ καλοκαίρι τοῦ 1948 καὶ εἶχε ὡς κύριο στόχο τὴν κατάληψι τῶν ὀχυρῶν θέσεων τοῦ ΔΣΕ στὸν Γράμμο μὲ περικύκλωσι ἐκ τῶν ὄπισθεν τοῦ Γράμμου ἀπὸ τίς Μεραρχίες 9η τοῦ Μανιδάκη καὶ 15η τοῦ Λάϊου. Τὸ σχέδιο αὐτὸ ΔΕΝ πέτυχε καὶ ἐν τέλει παρενέβη τὸ Α’ ΣΣ τοῦ Τσακαλώτου μὲ καταδρομεῖς, οἱ ὁποῖοι μἐσῳ τοῦ ἀλβανικοῦ ἐδάφους κατέλαβαν τὸ ὕψωμα "Κάμενικ" τὸ ὁποῖο προστάτευε τὴν ὅλη τοποθεσία, ΑΠΟΤΕΛΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΣΜΑ ΔΙΑΦΥΓΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ μέ συνἐπεια οἱ Ἀντάρτες νὰ ἀποχωρήσουν ἀπὸ τὸ στρατηγικὸ ὕψωμα "Κλέφτης" ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΜΕΝΙΚ ΑΧΡΗΣΤΕΥΤΗΚΕ καὶ τελικὰ νὰ ἐγκαταλεὶψουν τὸν Γρἀμμο (τότε βρῆκε εὐκαιρία ὁ Ζαχαριάδης καὶ ἐκτέλεσε τὸν ὑπερασπιστὴ τοῦ Κάμενικ, τὸν Καπετάν‒Γιαννούλη..)
Ὠστόσο, στὶς 21/22 ΑΥΓ 1948 οἱ ἀνταρτικές δυνάμεις διεπεραιώθηκαν —μἐσῳ ἀλβανικοῦ πἀντα ἐδάφους—ἀπὸ τὸν Γράμμο στό Βίτσι ὑπὸ τὸν Γούσια μέ ἕναν καταπληκτικὸ ἐλιγμὸ μέσα στὴ νύχτα..
Τὸ σχέδιο τοῦ Βὰν Φλὴτ ἀπεδείχθη μιὰ τρύπα στὸ νερό...
Ἡ ἀποτυχία νὰ δοθεῖ ὁριστικὸ τέλος στὸν πόλεμο ὁδήγησε στὴν προετοιμασία τῆς ἐπόμενης καὶ τελικῆς μεγάλης ἐπιχειρήσεως ἀλλὰ αύτὴν τὴν φορὰ ὑπὸ τὸν ΣΤΡΑΤΑΡΧΗ ΠΑΠΑΓΟ.
Ὁ «Πυρσός» — 1949
Τὸν Αὔγουστο τοῦ 1949 ὁ Ἐθνικὸς Στρατὸς ἐξαπέλυσε τὴν ἐπιχείρησι «Πυρσός». Ἡ ἐπιχείρησις σχεδιάσθηκε σὲ διαδοχικὰ στάδια, μὲ σκοπὸ νὰ παραπλανήσῃ τὴν ἡγεσία τοῦ ΔΣΕ καὶ νὰ διασπάσῃ τὶς δυνάμεις της. Πρῶτα, ἀρχὲς Αὐγούστου, ἐπλήγη ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΩΣ ὁ Γράμμος, ἐνῶ ἡ κύρια ἐνέργεια ἐπρόκειτο νὰ γίνει λίγες μέρες μετὰ στὸ Βίτσι.
Ἡ ἐπίθεσις στὸ Βίτσι ἄρχισε τὴ νύκτα τῆς 10ης πρὸς 11ην Αὐγούστου καὶ μετὰ ἀπὸ σκληρὲς συγκρούσεις, οἱ κυβερνητικὲς δυνάμεις κατόρθωσαν νὰ διασπάσουν τὴν ἀμυντικὴ τοποθεσία τοῦ ΔΣΕ. Ἡ δράσις τῶν Καταδρομῶν ἔπαιξε σημαντικὸ ρόλο στὴν ἐπίθεσι, ὅπως προκύπτει καὶ ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ γιὰ τὶς ἐπιχειρήσεις «Πυρσός».
Μετὰ τὴν κατάληψι τοῦ Βίτσι, ἡ κύρια προσπάθεια μεταφέρθηκε στὸν Γράμμο. Ἀπὸ τὶς 24 Αὐγούστου ἄρχισε ἡ τελικὴ ἐπίθεσις. Ὁ ΔΣΕ, ὑπὸ τὴ στρατιωτικὴ καθοδήγησι τοῦ Γούσια καὶ τὴν πολιτικὴ καθοδήγησι τοῦ Ζαχαριάδη, ἐπεχείρησε νὰ κρατήσει τὶς ὀχυρὲς θέσεις του, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ Καταδρομεῖς τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ εἶχαν φτάσει στὴν ΠΟΡΤΑ—ΟΣΜΑΝ ἀποκόπτοντας τὴν διαφυγὴ πρὸς Ἀλβανία, ὁδήγησε στὴν κατάρρευση τοῦ Μετώπου καὶ τὴν φυγὴ τῶν 15000 Ἀνταρτῶν πρὸς Ἀλβανία προκειμένου νά ἀποφύγουν τὸν ἐγκλωβισμό καὶ τὴν σύλληψι τους ἀπὸ τὸν Ἐθνικὸ Στρατό...
Στὶς 30 Αὐγούστου 1949 ὅλες οἱ δυνάμεις τοῦ ΔΣΕ εἶχαν ἐγκαταλείψει τὸν Γράμμο καὶ πέρασαν πρὸς τὴν Ἀλβανία, δίνοντας τέλος στὴν ἀδελφοκτόνο αἱματοχυσία...
———
ΥΓ. στὴ φωτό. προπαγανδιστικὴ άφίσα τῶν Ἀνταρτῶν στὰ σλαβομακεδονικά· ΤΟ ΒΙΤΣΙ ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΣΕΙ
