ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΔΗΜΟΙ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ (ὅσων ἡ θέση ἔχει ταυτισθεῖ ἢ προσεγγισθεῖ)
Σημείωση: Οι παρακάτω αντιστοιχίες είναι προσεγγιστικές. Σε αρκετές περιπτώσεις η ακριβής θέση αρχαίου δήμου παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.
1) Ἄστυ
— Κεκροπία / Ἄστυ: ὁ πυρήνας τῆς ἀρχαίας Ἀθήνας, γύρω ἀπὸ τὴν Ἀκρόπολη, τὴν Πλάκα καὶ τὴν Ἀρχαία Ἀγορά.
— Κεραμεικός: ἡ σημερινὴ περιοχή τοῦ Κεραμεικοῦ.
— Μελίτη: ἡ περιοχή νοτίως καὶ νοτιοδυτικῶς τῆς Ἀκροπόλεως, γύρω ἀπὸ τὸ Θησεῖο, τὸν λόφο τῶν Νυμφῶν καὶ τὸ Ἀστεροσκοπεῖο.
— Κολωνός: ὁ σημερινὸς Κολωνός.
— Κοίλη: ἡ περιοχή γύρω ἀπὸ τὸ σημερινὸ Κουκάκι καὶ τὶς βορειοανατολικὲς πλαγιὲς τοῦ λόφου τοῦ Φιλοπάππου.
— Κολυττός: ἡ περιοχή Μακρυγιάννη καὶ τῶν νοτίων παρυφῶν τῆς Ἀκροπόλεως.
— Σκαμβωνίδαι: περιοχή τοῦ ἄστεως, περίπου στὴν εὐρύτερη ζώνη βορείως τῆς Ἀκροπόλεως καὶ πρὸς τὸ σημερινὸ κέντρο.
— Κυδαθήναιον: μεγάλος δήμος τοῦ ἄστεως, στὴν περιοχή τῆς σημερινῆς Πλάκας καὶ τῶν πέριξ περιοχῶν.
2) Νότια Προάστια καὶ Παραλιακὴ Ζώνη
— Ἀλιμοῦς: ὁ σημερινὸς Ἄλιμος καὶ ἡ περιοχή τοῦ Καλαμακίου. Ἀπὸ τὸν δήμο καταγόταν ὁ ἱστορικὸς Θουκυδίδης.
— Αἰξωνή: ἡ σημερινὴ Γλυφάδα, κυρίως ἡ εὐρύτερη περιοχή τῆς Γλυφάδας.
— Ἁλαί / Αἰξωνίδες Ἁλαί: ἡ παραλιακὴ ζώνη περὶ τὴ σημερινὴ Βούλα καὶ Βουλιαγμένη.
— Ἀνάγυρος: ἡ σημερινὴ Βάρη.
— Φάληρον: τὸ σημερινὸ Παλαιὸ Φάληρο καὶ ἡ εὐρύτερη περιοχή τοῦ αρχαίου Φαλήρου.
— Ἄξωνή / Αἰξωνή: ἡ περιοχή τῆς σημερινῆς Γλυφάδας· δὲν πρέπει νὰ καταχωρίζεται χωριστὰ ἀπὸ τὴν Αἰξωνή, ἐὰν πρόκειται γιὰ τὸν ἴδιο δήμο.
— Θορές: ὁ αρχαῖος δήμος τῆς περιοχῆς τῶν σημερινῶν Καλυβίων καὶ τῆς Ἀναβύσσου.
— Εὐώνυμος: ἡ περιοχή τῶν σημερινῶν Τραχώνων, δηλαδή κυρίως τμῆμα τοῦ σημερινοῦ Ἀλίμου.
— Ξυπέτη: ἡ περιοχή τοῦ σημερινοῦ Μοσχάτου, μὲ τμήματα πρὸς Καλλιθέα καὶ Ἅγιο Ἰωάννη Ρέντη.
3) Βόρεια καὶ Βορειοανατολικὰ Προάστια
— Κηφισιά: ἡ σημερινὴ Κηφισιά.
— Ἄθμονον / Ἀθμονία: ἡ σημερινὴ περιοχή τοῦ Ἀμαρουσίου.
— Φλύα: ἡ περιοχή τοῦ σημερινοῦ Χαλανδρίου καὶ τμήματα πρὸς Ἁγία Παρασκευή.
— Συπαληττός: ἡ περιοχή βορείως τοῦ ἄστεως· ἡ ταύτισή του μὲ τὴ σημερινὴ Μεταμόρφωση χρειάζεται ἐπιφύλαξη καὶ δὲν πρέπει νὰ παρουσιάζεται ὡς ἀπολύτως βεβαία.
— Παλλήνη: ἡ σημερινὴ Παλλήνη.
— Πιθός: ἡ περιοχή τῶν Μεσογείων πρὸς Πικέρμι· ἡ ἀκριβὴς θέση του δὲν πρέπει νὰ ταυτίζεται ἀνεπιφύλακτα μὲ ὅλη τὴ σημερινὴ περιοχή Πικερμίου–Χαρβατίου.
— Ἰκαρία: ὁ σημερινὸς Διόνυσος. Ἐκεῖ βρισκόταν τὸ περίφημο Ἰκάριον, ἱερὸ τοῦ Διονύσου.
— Ἄφιδνα / Ἄφιδναι: ἡ σημερινὴ περιοχή τῶν Ἀφιδνῶν (Κιούρκα).
4) Δυτικὴ Ἀττικὴ καὶ Δυτικὰ Προάστια
— Ἕρμος: τὸ σημερινὸ Χαϊδάρι. Ἡ ταύτιση θεωρεῖται ἰσχυρή.
— Λακιάδαι: περιοχή πρὸς τὸν σημερινὸ Βοτανικὸ καὶ τὴ δυτικὴ πλευρὰ τοῦ λεκανοπεδίου.
— Χολαργός: ὁ περίφημος δήμος τοῦ Περικλέους. Ἡ θέση του τοποθετεῖται στὴ δυτικὴ Ἀθήνα, στὴν περιοχή τοῦ σημερινοῦ Ἰλίου/Περιστερίου καὶ τῶν πέριξ· δὲν πρέπει νὰ συγχέεται μὲ τὸν νεότερο δήμο Χολαργοῦ.
— Λουσία: περιοχή τῆς δυτικῆς Ἀττικῆς, πιθανῶς πρὸς τὰ σημερινὰ Ἄνω Λιόσια· ἡ ταύτιση χρειάζεται ἐπιφύλαξη.
— Θρία: ἡ Θριασία πεδιάδα, μὲ κέντρο τὴν περιοχή τοῦ σημερινοῦ Ἀσπροπύργου.
— Ἐλευσίς: ἡ σημερινὴ Ἐλευσίνα.
— Οἰνόη (Δυτική): περιοχή πρὸς τὰ σημερινὰ Βίλια / Κάζα.
5) Ἀνατολικὴ Ἀττικὴ καὶ Μεσόγεια
— Ἀχαρναί: τὸ σημερινὸ Μενίδι (Ἀχαρνές).
— Παιανία: ἡ σημερινὴ Παιανία (παλαιότερα Λιόπεσι).
— Σφηττός: ἡ εὐρύτερη περιοχή τοῦ σημερινοῦ Κορωπίου.
— Μυρρινοῦς: ἡ περιοχή τοῦ σημερινοῦ Μαρκοπούλου ‒Μεσογαίας.
— Ἀραφήν: ἡ σημερινὴ Ραφήνα.
— Βραυρών: ἡ περιοχή τῆς σημερινῆς Βραυρώνας καὶ τῆς Ἀρτέμιδος (Λούτσα).
— Στείρια: ἡ περιοχή τοῦ σημερινοῦ Πόρτο Ράφτη καὶ τῆς νότιας ἀκτῆς τῶν Μεσογείων.
6) Νότια Ἀττικὴ – Λαυρεωτική
— Θορικός: ὁ σημερινὸς Θορικός, στὴν περιοχή τοῦ Λαυρίου.
— Ἀνάφλυστος: ἡ περιοχή τῆς σημερινῆς Ἀναβύσσου.
— Ἀζηνία: περιοχή τῆς Λαυρεωτικῆς, πιθανῶς πρὸς τὴν Καμάριζα· ἡ ἀκριβὴς ταύτιση χρειάζεται ἐπιφύλαξη.
— Φρεάρριοι: ὁ δῆμος τῆς νοτίου Ἀττικῆς, πιθανῶς στὴν περιοχή τῆς σημερινῆς Λαυρεωτικῆς / Κερατέας. Ἡ θέση του παραμένει ἀμφισβητούμενη.
7) Βορειοανατολικὴ Ἀττική
— Μαραθών: ὁ σημερινὸς Μαραθώνας.
— Τρικόρυθος: ἡ περιοχή τοῦ σημερινοῦ Κάτω Σουλίου.
— Ῥαμνοῦς: ἡ περιοχή τοῦ σημερινοῦ Ραμνοῦντα.
Ἡ σημασία τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Κλεισθένους
Τὸ σημαντικὸ στοιχεῖο τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Κλεισθένους (508/507 π.Χ.) ἦταν ὅτι ἀναδιοργάνωσε ριζικὰ τὴν πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ ὀργάνωση τῆς Ἀθήνας, ἐντάσσοντας τοὺς δήμους σὲ δέκα νέες ΤΕΧΝΗΤΕΣ φυλές.
Ἡ κάθε φυλὴ περιελάμβανε δήμους ἀπὸ διαφορετικὰ μέρη τῆς Ἀττικῆς — ἀπὸ τὸ ἄστυ, τὴν παράλια καὶ τὴ μεσόγεια. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ἐπιδιώχθηκε νὰ ἀποδυναμωθοῦν οἱ παλαιὲς τοπικὲς καὶ συγγενικὲς συσπειρώσεις τῶν ΓΕΝΩΝ καὶ νὰ δημιουργηθεῖ ἕνα νέο πολιτικὸ πλαίσιο συμμετοχῆς τῶν πολιτῶν.
Οἱ 10 νέες φυλὲς ἦταν·
1. Ἐρεχθηΐς
2. Αἰγηΐς
3. Πανδιονίς
4. Λεοντίς
5. Ἀκαμαντίς
6. Οἰνηΐς
7. Κεκροπίς
8. Ἱπποθοντίς
9. Αἰαντίς
10. Ἀντιοχίς.
Μὲ τὸν τρόπο αύτό, ὁ Κλεισθένης περιόρισε τὴν πολιτικὴ σημασία τῶν παλαιῶν συγγενικῶν καὶ τοπικῶν δεσμῶν καὶ ἐνίσχυσε τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτη ὡς μέλους τοῦ δήμου καὶ τῆς νέας φυλῆς.
