ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ "ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ" ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ.
Τό "Κατὰ Ἰωάννην" Εὐαγγέλιο εἶναι τὸ πιὸ ἰδιαίτερο ἀπὸ τὰ τέσσερα Εὐαγγέλια καὶ οἱ πηγές του ἀποτελοῦν ἀντικείμενο μακρόχρονης ἐπιστημονικῆς συζήτησης. Οἱ περισσότεροι εἰδικοὶ δέχονται τὰ ἑξῆς:
1η ΠΗΓΗ.
Ἡ μαρτυρία τοῦ "μαθητῆ ποὺ ἀγαποῦσε ὁ Ἰησοῦς"
Τὸ ἴδιο τὸ Εὐαγγέλιο (Ἰω. 21:24) ἀναφέρει ὅτι βασίζεται στὴ μαρτυρία ἑνὸς μαθητῆ.
Πολλοὶ ἐρευνητὲς θεωροῦν ὅτι πίσω ἀπὸ τὸ κείμενο βρίσκεται ἡ παράδοση ἑνὸς αὐτόπτη μάρτυρα, ἔστω κι ἂν ἡ τελικὴ μορφὴ γράφτηκε ἀπὸ μεταγενέστερο συντάκτη ἢ ὁμάδα.
2η ΠΗΓΗ.
Τὸ Βιβλίο τῶν "Σημείων" , δηλ. τῶν θαυμάτων τοῦ Ἰησοῦ (Signs Source).
Πολλοὶ μελετητὲς ὑποθέτουν ὅτι ὁ συγγραφέας χρησιμοποίησε μιὰ παλαιότερη συλλογὴ θαυμάτων ("σημεῖα") τοῦ Ἰησοῦ.
Τὰ ἑπτὰ μεγάλα σημεῖα (π.χ. ὁ γάμος στὴν Κανᾶ, ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου) φαίνεται νὰ ἔχουν ἰδιαίτερη συνοχὴ καὶ νά ἀκολουθοῦν κἀποια ἀπαρίθμηση.
3η ΠΗΓΗ.
Ἡ Πηγή τῶν "Ἀποκαλυπτικῶν Λόγων" τοῦ Ἰησοῦ μἐσῳ τῶν ὁποἰων παρουσιάζεται ὡς Υἱὸς τοῦ Πατρὸς καὶ Σωτήρας τοῦ Κόσμου.
Ἐχει προταθεῖ ὅτι ὑπῆρχε μιὰ συλλογὴ Λόγων τοῦ Ἰησοῦ μὲ ἔντονο θεολογικὸ χαρακτήρα, τὴν ὁποία ἐπεξεργάστηκε ὁ Εὐαγγελιστής σέ ἁντίστιξη καὶ κατ’ἀντιπαράθεση μὲ τὶς θέσεις ὀπαδῶν τοῦ Βαπτιστῆ οἱ ὁποῖοι εἶχαν προχωρήσει σέ θεοποίηση τοῦ Δασκἀλου τους (ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸν εἰσαγωγικὸ Ὕμνο πρὸς τὸν Λόγο "οὐκ ἦν ἐκεῖνος {=ὁ Ἰωάννης} τὸ φῶς" {ΙΩ.1,8}.
Πολλοὶ σύγχρονοι ἐρευνητές (ὅπως ὁ καθολικὸς Raymond Brown ἢ ὁ προτεστάντης Oscar Cullmann) θεωροῦν ὅτι τὸ Δ’ Εὐαγγέλιο εἶναι προϊὸν μιᾶς κοινότητας χριστιανῶν ποὺ διατήρησε καὶ ἀνέπτυξε τὶς παραδόσεις τοῦ ἀγαπημένου μαθητῆ (ΙΩΑΝΝΕΙΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ).
Ἡ τελικὴ σύνταξη πιθανὸν ἔγινε πρὸς τὸ τέλος τοῦ 1ου αἰῶνα (περ. 90–100 μ.Χ.), ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (Κεφ.21) τὸ ὁποῖο προϋποθέτει —καὶ προσπαθεῖ νὰ ἐξηγήσει— τὸν θάνατο τοῦ "ἀγαπημένου μαθητῆ" , ἐνῶ ἡ πρώτη ἔκδοση τοῦ Εὐαγγελίου φαίνεται νὰ τελείωνε στὸ Κεφ.20, 30.
