ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕ Ο ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ.
1. ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΠΥΡ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ.
Πρῶτος ὁ ΦΙΛΟΛΑΟΣ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι πρότειναν ἕνα κοσμολογικὸ μοντἐλο στὸ ὁποῖο κέντρο ΔΕΝ ἀποτελοῦσε ἡ γῆ (οὒτε ὅμως ὁ ἥλιος) ἀλλά ἕνα ΑΟΡΑΤΟ Κεντρικὸ Πῦρ*.
Πιθανῶς τό μοντἐλο αὐτὸ ἐμπνεύστηκε ὁ Φιλόλαος ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΠΥΡ ΜΕ ΤΟΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΑΡΤΑΡΟ ἁπὸ ἕνα στίχο τοῦ Ὁμήρου (ΙΛΙΑΣ, Θ,16) ὅπου παρουσιάζονται ἰσαπέχοντες ΟΥΡΑΝΟΣ—ΓΗ—ΑΔΗΣ—ΤΑΡΤΑΡΟΣ.
Στό (οἱονεὶ ἡλιοκεντρικό) αύτὸ σύστημα τῶν ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ ὑπάρχει καὶ ἡ ΑΝΤΙΧΘΩΝ {=ἀντιγῆ} ἕνας ΑΟΡΑΤΟΣ 10ος ΠΛΑΝΗΤΗΣ ὁ ὁποῖος ΔΕΝ ΦΑΙΝΕΤΑΙ κινούμενος ἀντίθετα ἀπὸ τὴν γήινη τροχιά.
Κατὰ τὸν Ἀριστοτέλη, ἡ Αντίχθων προστέθηκε στὸ μοντέλο τοῦ Σύμπαντος τῶν Πυθαγορείων γιὰ νὰ συμπληρωθεῖ ὁ ἱερὸς ἀριθμὸς 10, ἡ ΙΕΡΑ ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ: Ἡλιος, Σελήνη, Γῆ, Ἑρμῆς, Ἀφροδίτη, Ἀρης, Δίας, Κρόνος, Σφαῖρα τῶν Ἀπλανῶν καὶ Ἀντίχθων {=ἀντιγῆ}
Γρἀφει σχετικῶς ὁ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ:
<Φασὶ γοῦν οἱ Πυθαγόρειοι, πρὸς τὸ μέσον εἶναι τὸ πῦρ, καὶ τὴν γῆν περιφέρεσθαι περὶ τοῦτο, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ κέντρον τοῦ παντός. Καὶ ὅτι οὐ μόνον μίαν γῆν λέγουσιν εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἐναντίαν ταύτῃ, ἣν Ἀντίχθονα προσαγορεύουσιν>
{Ἀριστ., ΠΕΡΙ ΟΥΡΑΝΟΥ Β,13, 293a17-293b1}
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
<Οἱ Πυθαγόρειοι, λοιπόν, λένε ὅτι στὸ κέντρο βρίσκεται τὸ Πῦρ καὶ ὅτι ἡ Γῆ περιστρέφεται γύρω ἀπὸ αὐτὸ καὶ πὼς τὸ Πῦρ αὐτὸ εῑ̓́ναι τὸ Κέντρο τοῦ Σύμπαντος. Λένε ἐπίσης ὅτι δὲν ὑπάρχει μόνο μία Γῆ, ἀλλὰ καὶ μία ἄλλη, κινούμενη ἀπέναντι ἀπὸ τὴν δική μας τὴν ὁποίαν ὀνομάζουν Ἀντίχθονα.>
2.ΤΟ ΓΕΩΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΕΥΔΟΞΟΥ.
Ἀργότερα στὴν ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ἀναπτύχτηκε τὸ ΓΕΩΚΕΝΤΡΙΚΟ σύστημα ἀπὸ τὸν ΕΥΔΟΞΟ τὸν ΚΝΙΔΙΟ (μέ τὸ μοντἐλο τῶν ΟΜΟΚΕΝΤΡΩΝ ΣΦΑΙΡΩΝ) γιὰ νὰ ὑποστηριχθεῖ ἡ ΘΕΟΛΟΓΙΑ τοῦ ΠΛΑΤΩΝΟΣ, σύμφωνα μέ τὴν ὁποία Η ΚΥΡΙΑ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΘΕΪΚΟΥ ΝΟΥ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΟΜΑΛΕΣ ΚΥΚΛΙΚΕΣ ΤΡΟΧΙΕΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ.
Ἐπειδὴ ὅμως οἱ Πλανῆτες (πχ. ΑΡΗΣ) δέν ἀκολουθοῦν κυκλικὲς τροχιές, ὁ ΠΛΑΤΩΝ πρότεινε ὅτι οἱ ΑΝΩΜΑΛΕΣ τροχιὲς εἶναι ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΕΣ καὶ μποροῦν νά ἐξηγηθοῦν μἐσῳ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ καὶ νά ἀποδειχθεῖ τελικά ὅτι ΚΑΙ ΑΥΤΕΣ εἶναι ΚΥΚΛΙΚΕΣ...
Αὐτὴ ἡ Παρακαταθήκη τοῦ Πλάτωνος {=σώζειν τά φαινὀμενα} συνετἐλεσε στὴν ΙΛΙΓΓΙΩΔΗ ἀνάπτυξη στὴν Ἑλλάδα τῶν ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ καὶ τῆς ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ τοὺς ἑπόμενους αἰῶνες.
3. Ο ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΥ ΣΑΜΙΟΥ.
Κατὰ τὸν 3ο αἰ.πΧ διατυπώθηκε ἀπὸ τὸν ΑΡΙΣΤΑΡΧΟ τὸν ΣΑΜΙΟ (καὶ ἂλλους, πχ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ, ΣΕΛΕΥΚΟΣ) μιὰ πλήρως ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ προβλἐπουσα ΚΑΙ ΑΥΤΗ ὅμως γιὰ τοὺς Πλανῆτες (ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ) κυκλικὲς τροχιές.
Ὡστόσο, ἡ ἡλιοκεντρικὴ αὐτὴ θεωρία ΔΕΝ ἐπιβλήθηκε στὴν Ἀρχαιότητα καὶ γιὰ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ {=θά...ζαλίζονται οἱ θεοὶ τοῦ Ὀλύμπου ἂν ἡ γῆ κινεῖται...) ἁλλὰ κυρίως ἐπειδὴ προβλέποντας ΚΥΚΛΙΚΕΣ τροχιές, ΔΕΝ ΕΚΑΝΕ ΣΩΣΤΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ κι ἔτσι οἱ ἀστρονόμοι τῆς ἀρχαιὀτητας προτίμησαν τὴν ΓΕΩΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ἐπειδὴ οἰ δικὲς της κυκλικὲς τροχιὲς ΕΚΑΝΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ἀπὸ τὴν Ἡλιοκεντρικὴ θεωρία.
4.Ο ΚΕΠΛΕΡ "ΓΚΡΕΜΙΖΕΙ" ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ
ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ.
Ἔπρεπε νά ἐφευρεθεῖ τὸ ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ καὶ κυρίως νὰ προτείνει ὁ ΚΕΠΛΕΡ ἐλλειψοειδεῖς τροχιὲς γιὰ νὰ μπορέσει νὰ ἐπιβληθεῖ τὸν 17ο αἰ.μΧ στὰ Πανεπιστήμια ὁ Ἡλιοκεντρισμὸς ΑΝΑΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΤΟ ΓΕΩΚΕΝΤΡΙΚΟ μοντἐλο τῶν ΕΥΔΟΞΟΥ—ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ—ΚΛΑΥΔΙΟΥ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΥ.
5. Ο ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ
Ὅμως ὁ Ἡλιοκεντρισμὸς ΔΕΝ ΧΑΘΗΚΕ ,ἀλλὰ ΕΠΙΒΙΩΣΕ στὰ ΜΥΣΤΗΡΙΑ καὶ ἰδοὺ οἱ ἀποδείξεις·
Οἱ λεγόμενοι "ΟΡΦΙΚΟΙ ΥΜΝΟΙ" {ποὺ ἀποτελοῦν στὴν πραγματικότητα ΕΠΩΔΕΣ τῆς ΥΣΤΕΡΡΩΜΑΪΚΗΣ περιόδου**} ,τὰ "ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ" ἢ ὁ "ΥΜΝΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ ΗΛΙΟ" ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ διασώζουν τὶς ἀντιλήψεις περὶ ΗΛΙΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΥ τῶν ἀρχαίων ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ ( ἀναγόμενου στό "ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΠΥΡ" τῆς κοσμολογίας τῶν ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ).
Ἰδού τρία χαρακτηριστικὰ ἀποσπάσματα·
—<κόσμου τὸν ἐναρμόνιον δρόμον ἕλκων=ἥλιε ποὺ ἕλκεις τὴν ἁρμονικὴ τροχιὰ τοῦ σύμπαντος—ΟΡΦ.ΥΜΝ.8>
—<περὶ δὲ τὸν ἥλιον αἱ ὀκτὼ εἰσι σφαῖραι, τούτου ἡρτῃμέναι=γύρω ἀπὸ τὸν ἥλιο, ὑπάρχουν οἱ 8 σφαῖρες ποὺ ἐξαρτῶνται ἀπὸ αύτόν—ΕΡΜ.ΚΕΙΜ.16,17>
—<λἐγεται γοῦν...ὁ δίσκος ἐπὶ τῆς ἀνάστρου φέρεσθαι πολὺ τῆς ἀπλανοῦς ὑψηλότερος ...κατὰ τὰς τελεστικὰς ὑποθέσεις =λέγεται ὅτι ὁ δίσκος τοῦ ἥλιου κινεῖται στὸν ἄναστρο οὐρανό,πολὺ πιὸ ψηλὰ ἀπὸ τοὺς ἀπλανεῖς, σύμφωνα μὲ τὶς διδασκαλίες τῶν Μυστηρίων—ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ, ΠΡΟΣ ΒΑΣ.ΗΛΙΟΝ,28,148a>
Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιλογὴ τῆς 1ης ΗΜΕΡΑΣ τῆς ἐβδομάδος στὰ ρωμαϊκὰ χρόνια ὡς ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΟΝ ΗΛΙΟ {Solis Dies/ Sunday, ΗΜΕΡΑ ΚΥΡΙΟΥ=Κυριακή γιὰ τοὺς χριστιανούς} ἀκολουθεῖ τὴν ἡλιοκεντρικὴ κοσμολογία τῶν ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ {βλ.ὑπέρτατη μιθραϊκὴ μύηση} κι ὄχι τὴν μαθηματικὴ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ τοῦ Γεωκεντρισμοῦ.
ΕΠΙΜΥΘΙΟ.
Μπορεῖ μιὰ ΣΩΣΤΗ θεωρία {=ἡλιοκεντρισμός} λόγῳ κάποιων ἀτελειῶν νὰ ὁδηγεῖ σὲ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΑ συμπεράσματα καὶ ἀντιστρόφως, μία ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ θεωρία {=γεωκεντρισμός} νὰ ὁδηγεῖ "ΚΑΤΑ ΤΥΧΗ" σὲ ΣΩΣΤΑ συμπεράσματα...
_____
*Δ.ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ, Ὁ Ἀόρατος Ἥλιος, Δῖον, 2008
**οἱ Ὀρφικοὶ Ὕμνοι ὑμνοῦν θεότητες τῆς ὕστερης ἑλληνορρωμαϊκῆς ἀρχαιὀτητας (πχ.ΣΑΒΑΖΙΟ) καὶ περιγράφουν ΔΙΩΓΜΟΥΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ {=ΛΙΘΙΚΑ,51-79} ἐνῶ τὸ σκεπτικό τους εἶναι ΘΕΟΥΡΓΙΚΟ· δηλ. ἀποτελοῦν ΜΑΓΙΚΕΣ ΕΠΩΔΕΣ θεωρῶντας ὅτι ΜΕ ΟΣΟ ΠΙΟ ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΑ ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΚΑΘΕ ΘΕΟΤΗΤΑ, ΑΥΤΗ ΘΑ ΑΝΑΓΚΑΣΤΕΙ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΤΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ...ΕΜΨΥΧΩΣΕΙ ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ..
Ὑπάρχει ἐπίσης μιὰ μικρὴ ἀναφορὰ τοῦ περιηγητῆ ΠΑΥΣΑΝΙΑ (2ος αἰ.μΧ) ΠΟΥ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΙ—μιλῶντας περὶ κυάμων...— ΤΑ ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ μὲ τὰ ΟΡΦΙΚΑ <ὅστις τελετὴν Ἐλευσῖνι εἶδεν ἢ τὰ καλούμενα Ὀρφικὰ ἐπελἐξατο {=διάβασε} οἶδεν {=γνωρίζει} ὅ λέγω>{ΠΑΥΣ.ΑΤΤ.37,4} .
