ΟΡΕΣΤΕΙΑΚΑ—1903 : Η ΑΙΜΑΤΟΒΑΜΜΕΝΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ "ΟΡΕΣΤΕΙΑΣ" ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ.

Τὰ «Ὀρεστειακά» τοῦ 1903 ὑπῆρξαν μία ἀπό τίς πλέον αἱματηρές καί δραματικές κορυφώσεις τοῦ λεγομένου  Γλωσσικοῦ Ζητήματος στήν Ἑλλάδα, ὅταν ἐξαιτίας μιᾶς ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ  ἡ Ἀθήνα  μετατράπηκε σέ πεδίο μάχης ΜΕ ΝΕΚΡΟΥΣ...

Ἡ ἀφορμή δόθηκε τόν Νοέμβριο ἐκείνου τοῦ ἔτους, ὅταν τό Βασιλικό Θέατρο ΜΕ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟ ΤΗΝ ΥΨΗΛΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α’, ἀποφάσισε νά ἀνεβάσει τήν «Ὀρέστεια» τοῦ Αἰσχύλου ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ στή  ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ γλῶσσα ἀπό τόν καθηγητή Γεώργιο Σωτηριάδη.

 Ἡ παράσταση αὐτή προκάλεσε τήν ὀργισμένη ἀντίδραση τῶν ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ὅπως δίδασκε —λανθασμένα*—ὁ καθηγητὴς ΜΙΣΤΡΙΩΤΗΣ (ἄριστος κατὰ τὰ ἄλλα φιλόλογος).

Ἡ κυβέρνηση τοῦ Δημήτριου Ράλλη ἀρνήθηκε νά ὑποκύψει στίς πιέσεις τῶν Φοιτητῶν τοῦ ΜΙΣΤΡΙΩΤΗ  ποὺ ἀντιδροῦσαν στὴν ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ καί ἀποφάσισε νά προστατεύσει τήν θεατρικὴ παρἀσταση τῆς "ΟΡΕΣΤΕΙΑΣ" στἐλνοντας τήν ἀστυνομία, τόν στρατό καί τό ἱππικό νά ἐπιβάλουν τήν τάξη ἔξω ἀπὸ τὸ Βασιλικὸ Θέατρο.

 Στίς 16 Νοεμβρίου 1903, ἡ ἔνταση ἔφτασε στό ἀπροχώρητο. Οἱ διαδηλωτές συγκρούστηκαν σῶμα μέ σῶμα μέ τίς δυνάμεις καταστολῆς γύρω ἀπό τό Πανεπιστήμιο καί τό Βασιλικο Θέατρο. Μέσα στό χάος ἀκούστηκαν πυροβολισμοί. Ὁ τραγικός ἀπολογισμός ἦταν δύο νεκροί πολίτες —ἀνάμεσά τους ἕνας νεαρός ἐφημεριδοπώλης— καί δεκάδες τραυματίες.

Τελικὰ ἡ γλωσσικὴ πολιτικὴ στὸ μεταφραστικὸ ζήτημα τοῦ Βασ.Γεωργὶου Α’ ἐπιβλὴθηκε καὶ στὴν παράσταση τῆς "ΟΡΕΣΤΕΙΑΣ" στὰ Νέα Ἑλληνικὰ ἡ ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ ἀπήγγειλε τό ποίημα "ΧΑΙΡΕ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ"  τοῦ ΠΑΛΑΜΑ ἀφιερωμένο στὴν ἐν λόγῳ παράσταση ,ἐνῶ λίγα χρὸνια μετὰ ὁ ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΦΕΞΗ ξεκίνησε —ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ** —τὶς νεοελληνικές μεταφράσεις τῶν άρχαίων κειμένων, μὲ πρώτη τήν "ΟΡΕΣΤΕΙΑ" ἁπὸ τὸν ΓΡΥΠΑΡΗ (1906‒1911).

—————

* ἀγνοοῦμε τὸ ΠΩΣ ἀκούγονταν τὰ άρχαῖα ἑλληνικὰ τῶν κλασσικῶν χρόνων, πχ. δὲν γνωρίζουμε τὴν διαφορὰ μεταξὺ τοῦ <γαλήν’ ὁρῶ> {=γαλήνη βλἐπω—μὲ ὀξεῖα} στόν "ΟΡΕΣΤΗ" τοῦ Εύριπίδη ἀπὸ τό <γαλῆν ὁρῶ> {=γάτα βλέπω—μὲ περισπωμἐνη} ποὺ εἶπε ἐκ λάθους ὁ ἠθοποιὸς ΗΓΕΛΟΧΟΣ κι ἒμεινε στὴν ἱστορία ἐξαιτίας τοῦ γέλιου ποὺ προκάλεσε στοὺς 15000 θεατὲς τοῦ Διονυσιακοῦ Θεάτρου...

 Ἐμεῖς σήμερα διαβάζουμε τὰ άρχαῖα ἑλληνικὰ μὲ τὴν ΜΕΤΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ τονικὴ.προφορὰ τῶν ΝΕΩΝ ἑλληνικῶν.

Συνεπῶς ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΓΙΑ ΜΑΣ ΒΟΥΒΟ γιατὶ δέν ξέρουμε πῶς ἀκουγὸταν ἡ ΠΡΟΣΩΔΙΑΚΗ άρχαῖα προφορἀ (Η ΕΡΑΣΜΙΚΗ ΠΡΟΦΟΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΝ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΟΙ ΔΥΤΙΚΟΙ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ —πχ ἀθηναῖοι=ατενάϊοϊ—ΕΙΝΑΙ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ...)

Αύτὸ ὑπῆρξε καὶ μέγα τὸ λάθος τοῦ (καλοῦ κατὰ τὰ ἄλλα) καθηγητῆ ΜΙΣΤΡΙΩΤΗ τὸ 1903 ...

** πρῶτος ὁ ΚΟΡΑΗΣ εἶχε ἀρχίσει νὰ ἐκδίδει ἀρχαίους Ἐλληνες συγγραφεῖς στὸ ΠΑΡΙΣΙ τὸ 1804/5, ἀλλὰ χωρὶς μετάφραση, μόνο μὲ νεοελληνικὰ προλεγὸμενα καὶ σχόλια.