ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ .—Μῦθος καὶ Ἀλήθεια.
Εἰσαγωγή.
Ὁ Νικόλα Τέσλα (Nikola Tesla, 1856–1943) ὑπῆρξε μία ἀπὸ τὶς πλέον προφητικὲς μορφὲς τῆς νεωτέρας ἐπιστήμης. Ἡ συμβολή του στὴν ἀνάπτυξη τῶν ἠλεκτρικῶν συστημάτων, τῶν ἐναλλασσομένων ρευμάτων καὶ τῶν ἀσύρματων τεχνολογιῶν (βλ. πηνίο ραδιοφώνου‒1897*) ἄφησε βαθὺ ἀποτύπωμα στὸν σύγχρονο πολιτισμό. Ἡ προσωπικότητά του, ὅμως, περιβάλλεται καὶ ἀπὸ ἕναν πυκνὸ μῦθο, ὁ ὁποῖος συχνὰ συγχέει τὰ πραγματικὰ ἐπιστημονικὰ κατορθώματα μὲ τὰ ἀνεπιβεβαίωτα ὁράματα καὶ τὶς μεταγενέστερες συνωμοσιολογικὲς ἀφηγήσεις.
1. Ἡ ἐπανάσταση τοῦ ἐναλλασσομένου ρεύματος.
Τὸ σημαντικώτερο καὶ ἀναμφισβήτητο μέρος τῆς προσφορᾶς τοῦ Τέσλα ἀφορᾷ τὰ συστήματα ἐναλλασσομένου ρεύματος. Ἡ συμβολή του στὴν ἀνάπτυξη πολυφασικῶν συστημάτων καὶ ἐπαγωγικῶν κινητήρων ὑπῆρξε καθοριστική γιὰ τὴν ἐξέλιξη τῆς ἠλεκτρικῆς τεχνολογίας.
Κατὰ τὸ τέλος τοῦ δεκάτου ἐνάτου αἰῶνα, ἡ μετάδοση τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἀποτελοῦσε πεδίο ἐντόνου ἀνταγωνισμοῦ. Ὁ Τόμας Ἔντισον ὑποστήριζε τὰ συστήματα συνεχῶν ρευμάτων, ἐνῶ ὁ Τέσλα καὶ ὁ Τζώρτζ Οὐέστινγκχαουζ συνέβαλαν στὴν ἐξέλιξη καὶ τὴν ἐμπορικὴ ἐφαρμογὴ τῶν συστημάτων ἐναλλασσομένου ρεύματος.
Τὸ ἐναλλασσόμενο ρεῦμα ἐπέτρεψε τὴν εὐκολώτερη μεταβολὴ τῆς τάσεως καὶ τὴν ἀποδοτικώτερη μεταφορὰ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας σὲ μεγάλες ἀποστάσεις. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ συνέβαλε στὴ δημιουργία τῶν ἠλεκτρικῶν δικτύων ποὺ γνωρίζουμε σήμερα.
2. Ὁ πύργος Wardenclyffe καὶ τὸ ὄνειρο τῆς ἀσύρματης ἐνεργείας.
Ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον φιλόδοξα σχέδια τοῦ Τέσλα ἦταν ὁ πύργος Wardenclyffe, στὸ Λὸνγκ Ἄιλαντ τῆς Νέας Ὑόρκης (1904). Τὸ ἔργο συνδεόταν μὲ τὸ ὄραμά του γιὰ τὴν παγκόσμια ἀσύρματη μετάδοση σημάτων μεταξὺ Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς καὶ (σύμφωνα μὲ τὰ μυστικὰ σχέδιά του ποὺ δὲν ἀνακοίνωσε στὸν Μόργκαν) δωρεὰν άσύρματης ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας.
Ὁ Τέσλα ἐπεδίωκε νὰ ὑπερβεῖ τοὺς περιορισμοὺς τῶν συμβατικῶν καλωδιακῶν δικτύων. Ὁραματιζόταν ἕνα σύστημα μέσα ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἡ ἐπικοινωνία καὶ ἡ μεταφορὰ ἐνεργείας θὰ ἐπεκτείνονταν σὲ μεγάλες ἀποστάσεις ΜΕΣῼ ΤΗΣ ΓΗΣ & ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ.
Ὁ Τέσλα πίστευε ὅτι ἡ Γῆ εἶναι ἕνας τεράστιος ἠλεκτρικός ἀγωγός. Μέσῳ τοῦ Πύργου Wardenclyffe καὶ εἰδικῶν «μεταδοτῶν μεγέθυνσης» (magnifying transmitters), σκόπευε νὰ διοχετεύσει τεράστια ἠλεκτρικὰ κύματα χαμηλῆς συχνότητας στὸ ἐσωτερικό τοῦ πλανήτη, προκειμἐνου νὰ δημιουργήσει στάσιμα κύματα συντονισμοῦ σε όλη τη Γη. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο, ὁποιοσδήποτε ὁπουδήποτε στὸν κόσμο θὰ μποροῦσε νά «ἀντλήσει» ἠλεκτρικὸ ρεῦμα ἁπλῶς μπήγοντας μιὰ κεραία/ράβδο στὸ ἔδαφος.
Τὸ ἔργο χρηματοδοτήθηκε ἀρχικῶς ἀπὸ τὸν μεγαλοτραπεζίτη Τζων Πίερποντ Μόργκαν. Ὅταν, ὅμως, ἀπαιτήθηκαν περισσότερα χρήματα καὶ τὸ σχέδιο δὲν προχωροῦσε ὅπως ἀναμενόταν, ἡ χρηματοδότηση δὲν συνεχίσθηκε. Ὁ πύργος δὲν ὁλοκληρώθηκε ποτὲ ὡς παγκόσμιο σύστημα μεταδόσεως ἐνεργείας καὶ τελικῶς κατεδαφίσθηκε τὸ 1917 λόγῳ τῶν χρεῶν τοῦ Τέσλα.
Ἐδῶ ἀκριβῶς ἀρχίζει καὶ ἡ σύγχυση μεταξὺ ἱστορίας καὶ μύθου.
Σύμφωνα μὲ μία διαδεδομένη θεωρία, ὁ Μόργκαν ἀντελήφθη ὅτι ἡ ἐφεύρεση τοῦ Τέσλα θὰ ἐπέτρεπε στὴν ἀνθρωπότητα νὰ λαμβάνει δωρεὰν ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια καὶ διέκοψε τὴ χρηματοδότηση γιὰ νὰ προστατεύσει τὰ οἰκονομικά του συμφέροντα.
Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ χρηματοδότηση διεκόπη εἶναι ἱστορικῶς τεκμηριωμένο. Ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅμως, ὅτι ὁ Τέσλα εἶχε ἤδη ἀποδείξει μία λειτουργικὴ μέθοδο ἀπεριορίστου καὶ δωρεὰν ἐνεργείας δὲν ὑποστηρίζεται ἀπὸ ἀξιόπιστα πειραματικὰ δεδομένα.
Η πραγματικότητα εἶναι ἄλλη· ὅταν ὁ Guglielmo Marconi κατάφερε νὰ στείλει τὸ πρῶτο ἀσύρματο τηλεγράφημα μέσῳ τοῦ Ἀτλαντικοῦ χρησιμοποιῶντας πολύ ἁπλούστερη καὶ φθηνότερη τεχνολογία, ὁ J.P. Morgan ἔχασε τὸ ἐνδιαφέρον του καὶ ἀρνήθηκε νὰ δώσει ἐπιπλέον χρήματα.
Ἡ ἀσύρματη μεταφορὰ ἐνεργείας εἶναι πραγματικὸ φυσικὸ φαινόμενο. Δὲν ταυτίζεται, ὅμως, μὲ τὴ δημιουργία ἐνεργείας ΕΚ ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ. Κάθε σύστημα χρειάζεται ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ καὶ ὑπόκειται σὲ φυσικοὺς περιορισμούς καὶ ἀπώλειες.
3. Ἡ περίφημη «Ἀκτῖνα Θανάτου».
Ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον μυστηριώδη κεφάλαια τῆς ζωῆς τοῦ Τέσλα εἶναι ἡ λεγομένη «Ἀκτῖνα Θανάτου», ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὴν πρόταση του γιὰ ἕνα ὅπλο κατευθυνομένης δέσμης σωματιδίων, γνωστὸ ὡς Teleforce.
Τὸ 1934, ὁ Τέσλα περιέγραψε δημοσίως ἕνα σύστημα ποὺ, σύμφωνα μὲ τοὺς ἰσχυρισμούς του, θὰ μποροῦσε νὰ πλήττει ἀεροσκάφη ἀπὸ μεγάλες ἀποστάσεις καὶ νὰ προστατεύει μία χώρα ἀπὸ ἐχθρικὲς ἐπιθέσεις. Ἡ ἰδέα του συνδεόταν μὲ τὴν ἐπιτάχυνση καὶ τὴν κατευθυνόμενη ἐκτόξευση μικροσκοπικῶν σωματιδίων.
Ἡ συσκευὴ τοῦ Τέσλα βασιζόταν σὲ μιὰ γιγαντιαία ἠλεκτροστατική γεννήτρια Βαν ντε Γκραφ σὲ συνδυασμὸ μὲ μιὰ ἡμιανοιχτὴ λυχνία κενοῦ, ποὺ μαζί θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπιταχύνουν μιὰ δέσμη ἀπὸ μικροσκοπικὰ σωματίδια βολφραμίου ἢ ὑδράργυρου μὲ ταχύτητα περίπου 48 φορὲς τὴν ταχύτητα τοῦ ἤχου. Ὁ Τέσλα ἐκτιμοῦσε ὅτι οἱ ἀκτῖνες θανάτου θὰ εἶχαν βεληνεκές 400 χλμ, ἀλλὰ ὑποστήριζε ὅτι θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπιδράσουν καὶ σὲ πολύ μεγαλύτερες ἀποστάσεις χωρὶς ἀπώλεια ἰσχύος ἢ ἀκρίβειας.
Ἡ πρόταση ἦταν φιλόδοξη, ἀλλὰ ἡ ἐπιστημονικὴ ἀξιολόγηση της ἀπαιτεῖ προσοχή. Ἡ διατήρηση μιᾶς συγκεντρωμένης δέσμης φορτισμένων σωματιδίων στὴν ἀτμόσφαιρα, σὲ ἀποστάσεις ἑκατοντάδων χιλιομέτρων, παρουσιάζει σοβαρὰ τεχνικὰ προβλήματα. Ἐξάλλου, ἡ κατασκευὴ τοῦ ὅπλου ἐξαρτιόταν ἀπὸ τὴν ἐπίλυση μιᾶς σειρᾶς προβλημάτων ποὺ ἀποδείχτηκαν ἀνυπέρβλητα, ὅπως ἡ δημιουργία τῶν ἀπαραίτητων ἠλεκτρικῶν φορτίων καὶ ἡ κατασκευὴ μιᾶς λειτουργικῆς ἡμιανοιχτῆς λυχνίας κενοῦ ἀπ’ ὅπου θὰ ἔβγαινε ἡ ἀκτῖνα.
Μετὰ τὸν θάνατό του, στὶς 7/1/1943, οἱ ἀμερικανικὲς ἀρχές (FBI) ἐξέτασαν μέρος τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν προσωπικῶν του ἀντικειμένων. Ὁ μηχανικὸς Τζων Τζ. Τραμπ, τοῦ ΜΙΤ ὁ ὁποῖος ἐξέτασε μέρος τοῦ ὑλικοῦ, δὲν ἀναγνώρισε τεκμηριωμένες, ΕΦΑΡΜΟΣΙΜΕΣ νέες ἀρχὲς ποὺ νὰ στηρίζουν τοὺς ἀνωτέρω ἐντυπωσιακοὺς ἰσχυρισμούς.
Ἡ ὕπαρξη τῶν ἐγγράφων καὶ ἡ ἐξέταση τους εἶναι πραγματικὰ γεγονότα. Ἡ ὕπαρξη, ὅμως, ἑνὸς ἑτοίμου καὶ λειτουργικοῦ ΥΠΕΡΟΠΛΟΥ τὸ ὁποῖο ὑπεκρύβη ἀπὸ τὶς κυβερνήσεις, δὲν ἔχει ἀποδειχθεῖ.
4. Ἡ ἐνέργεια τοῦ κενοῦ καὶ ὁ μῦθος τῆς ἀπεριορίστου δυνάμεως.
Σὲ πολλὲς σύγχρονες ἀφηγήσεις, ὁ Τέσλα παρουσιάζεται ὡς ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἀνακάλυψε μία μυστικὴ πηγὴ ἐνεργείας, τὴν ὁποία οἱ ἰσχυροὶ τοῦ κόσμου ἀπέκρυψαν.
Οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτοὶ συχνὰ ἀναμειγνύουν πραγματικὲς ἐπιστημονικὲς ἔννοιες μὲ ἀναπόδεικτα συμπεράσματα.
Τὸ κενὸ στὴ σύγχρονη φυσικὴ δὲν θεωρεῖται ἁπλῶς ἕνα ἀπόλυτο τίποτε. Ἡ κβαντικὴ φυσικὴ περιγράφει τὸ κβαντικὸ κενὸ μὲ συγκεκριμένες φυσικὲς ἰδιότητες. Ἀλλὰ ἡ ὕπαρξη κβαντικῶν φαινομένων δὲν σημαίνει ὅτι μποροῦμε νὰ κατασκευάσουμε μία μηχανὴ ποὺ παράγει συνεχῶς ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια ΧΩΡΙΣ ἀντίστοιχη πηγὴ ἢ ἐνεργειακὴ εἰσροή.
Μία μηχανὴ ποὺ θὰ παρήγαγε περισσότερη ἐνέργεια ἀπὸ ὅση λαμβάνει, χωρὶς ἄλλη ἐξωτερικὴ πηγή, θὰ ΑΝΤΕΦΑΣΚΕ στὴν Ἀρχὴ Διατηρήσεως τῆς Ἐνεργείας, ὅπως αὐτὴ ἐφαρμόζεται στὰ γνωστὰ φυσικὰ συστήματα.
5. Ἡ πραγματικὴ κληρονομία τοῦ Τέσλα.
Ἡ ἀξία τοῦ Τέσλα δὲν βρίσκεται στὴν ὑποτιθεμένη κατοχὴ μυστικῶν τεχνολογιῶν, ἀλλὰ στὶς ἀποδεδειγμένες συνεισφορές του καὶ στὴν τόλμη τῶν ἐπιστημονικῶν του ὁραμάτων.
Ἡ ἐποχή του χαρακτηρίσθηκε ἀπὸ τὴν ἐξάπλωση τοῦ ἠλεκτρισμοῦ, τὴν ἀνάπτυξη τῶν τηλεπικοινωνιῶν καὶ τὴν ἀναζήτηση νέων τρόπων μεταδόσεως ἐνεργείας. Ὁ Τέσλα συμμετεῖχε ἐνεργῶς σὲ αὐτὴν τὴν ἐπιστημονικὴ ἐπανάσταση καὶ συνέβαλε στὴ διαμόρφωση τεχνολογιῶν ποὺ ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν σημασία.
Ἡ προσωπικότητά του, ἡ φαντασία του καὶ οἱ ἀνεκπλήρωτες φιλοδοξίες του προσφέρουν πρόσφορο ἔδαφος γιὰ θρύλους (ἐξαιτίας καὶ τῶν λεγομἐνων του περὶ ἐξωγήινων** κλπ). Ὅμως ἡ ἀληθινὴ ἱστορία του δὲν χρειάζεται νὰ μετατραπεῖ σὲ μῦθο γιὰ νὰ ἀναγνωρισθεῖ ἡ σημασία της.
———————
*Τὸ 1901 ὁ ΜΑΡΚΟΝΙ πέτυχε νά στείλει τὸ πρῶτο ὑπερατλαντικὸ τηλεγράφημα καὶ οἱ ἁρμόδιες ἀρχὲς τῶν ΗΠΑ τὸ 1904 ἀναγνώρισαν αύτὸν ὠς ἐφευρέτη καὶ τοῦ ραδιοφώνου. Ὁ Τέσλα ξεκὶνησε δικαστικὴ διαμάχη ἀποδεικνύοντας ὅτι ὁ Μαρκόνι βασίστηκε σὲ προγενέστερες πατἐντες του καὶ τελικὰ οἱ Ἀμερικανικὲς Ἀρχὲς τὸν δικαίωσαν τὸ 1943 λίγο μετὰ τὸν θάνατό του.
**Κατὰ τὴ διάρκεια πειραμάτων στὸ ἐργαστήριό του στὸ Κολοράντο Σπρινγκς τὸ 1899, ὁ Τέσλα κατέγραψε μερικὰ ἐπαναλαμβανόμενα καὶ ἀσυνήθιστα σήματα. Κατέληξε στὸ συμπέρασμα ὅτι ἐπρόκειτο γιὰ μιὰ μορφή ἀριθμητικοῦ κώδικα (πχ. οἱ πρῶτοι ἀριθμοί, 1‒3‒5‒7) ποὺ προέρχονταν ἀπὸ τὴ Σελήνη ἢ τὸν Ἄρη καὶ ἔγραψε σὲ ἄρθρο του τὸ 1901, τὰ ἑξῆς· “The feeling is constantly growing on me that I had been the first to hear the greetings of one planet to another.” {Talking with the Planets, περιοδικό Collier’s Weekly το 1901}[Μετάφραση: «Μεγαλώνει συνεχῶς μέσα μου ἡ πεποίθηση ὅτι ἴσως ἤμουν ὁ πρῶτος ποὺ ἄκουσε τοὺς χαιρετισμοὺς ἑνός πλανήτη πρὸς ἕναν ἄλλο». ]
——————
Ἐνδεικτικὴ βιβλιογραφία
- Nikola Tesla, My Inventions, 1919.
- Margaret Cheney, Tesla: Man Out of Time, 1981.
- Marc J. Seifer, Wizard: The Life and Times of Nikola Tesla, 1996.
- John J. O’Neill, Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla, 1944.
- Ἱστορικὸ ἀρχεῖο τοῦ FBI: Nikola Tesla, FBI Vault.
- Science History Institute, μελέτες γιὰ τὸν Τέσλα καὶ τὴν ἱστορία τῆς «Death Ray».
