ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ & ΝΕΩΤΕΡΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ.
Ἡ σύγκριση μεταξὺ ἀρχαίου Δράματος καὶ νεώτερου θεάτρου ἀποκαλύπτει πῶς μιὰ τέχνη, ποὺ γεννήθηκε στὴν κλασικὴ Ἑλλάδα—καὶ εἰδικῶς στὴν ΑΘΗΝΑ— ὡς λατρευτική, θρησκευτικὴ ἐμπειρία, ἐξελίχθηκε μὲ τὰ χρόνια σὲ καθαρὰ καλλιτεχνικὴ δραστηριότητα.
Ἂν καὶ οἱ δύο μορφὲς θεάτρου μοιράζονται τὴν ἴδια ἀνάγκη γιὰ ἀφήγηση καὶ ἔκφραση, οἱ διαφορές τους στοὺς τομεῑ́ς τῆς ἀρχιτεκτονικῆς, τῆς θεματολογίας καὶ τῆς κοινωνικῆς λειτουργίας εἶναι θεμελιώδεις.
Ὁ χῶρος καὶ ἡ ἀρχιτεκτονικὴ
- Τὸ ἀρχαῖο θέατρο: Ἦταν πάντα ὑπαίθριο, χτισμένο σὲ πλαγιὲς λόφων, μὲ ἐξαιρετικὴ φυσικὴ ἀκουστική. Ἡ δομή του περιλάμβανε τὸ κοῖλον (γιὰ τοὺς θεατές), τὴν ὀρχήστρα (γιὰ τὸν Χορό) καὶ τὴ σκηνή.
- Τὸ νεώτερο θέατρο: Μεταφέρθηκε σὲ κλειστοὺς, στεγασμένους χώρους. Ἡ χρήση τῆς «σκηνῆς-κουτιοῦ» (προσκήνιο) διαχώρισε αὐστηρὰ τοὺς ἠθοποιοὺς ἀπὸ τὸ κοινό, ἐνῶ ἡ τεχνολογία ἔδωσε τὴ δυνατότητα γιὰ τεχνητὸ φωτισμὸ καὶ ἐξελιγμένα σκηνικά.
Ἡ θρησκευτικὴ ἔναντι τῆς κοσμικῆς λειτουργίας
- Τὸ ἀρχαῖο θέατρο: Εἶχε βαθύτατα θρησκευτικὸ καὶ πολιτικὸ χαρακτῆρα. Οἱ παραστάσεις γίνονταν κατὰ τὴ διάρκεια γιορτῶν πρὸς τιμὴν τοῦ θεοῦ Διονύσου. Ἡ παρακολούθηση ἦταν κοινωνικὸ καθῆκον καὶ μέσον θρησκευτικῆς «καθάρσεως» γιὰ τοὺς πολῖτες.
- Τὸ νεώτερο θέατρο: Ἀποσυνδέθηκε ἀπὸ τὴ λατρεία καὶ ἔγινε κοσμικό. Ἀποτελεῖ μέσο ψυχαγωγίας, καλλιτεχνικῆς ἀναζήτησης ἢ κοινωνικῆς κριτικῆς, λειτουργώντας συχνὰ ὡς ἰδιωτικὴ ἐπιχείρηση.
Οἱ συντελεστὲς καὶ ἡ ὑποκριτικὴ
- Τὸ ἀρχαῖο θέατρο: Ὅλοι οἱ ἠθοποιοὶ ἦταν ἄνδρες καὶ φοροῦσαν προσωπεῖα (ΜΑΣΚΕΣ), μὲ ὅ,τι συνεπἀγεται αύτὸ γιὰ τοὺς τρόπους ὑποκριτικῆς (ΣΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΑΥΤΟ ΕΝΤΟΠΙΖΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ).
- Ἐπίδης βασικὸ στοιχεῖο ἦταν ὁ ΧΟΡΟΣ, μιὰ ὁμάδα ποὺ σχολίαζε τὰ δρώμενα καὶ ἐξέφραζε τὴν ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ, δηλ. τὴν Πόλη.
- Τὸ νεώτερο θέατρο: Οἱ γυναῖκες ἀνέβηκαν στὴ σκηνὴ καὶ τὰ προσωπεῖα καταργήθηκαν, δίνοντας ἔμφαση στὶς ἐκφράσεις τοῦ προσώπου καὶ τὸν ΡΕΑΛΙΣΜΟ. Ὁ Χορὸς ἐξαφανίστηκε, δίνοντας τὴ θέση του στὴν ἀτομικὴ δράση τῶν χαρακτήρων, ἐντὸς ΚΛΕΙΣΤΟΥ, τρόπον τινα, χώρου.
Ἡ θεματολογία
- Τὸ ἀρχαῖο θέατρο: Ἀντλοῦσε τὰ θέματά του ἀπὸ τὴ μυθολογία (στὴν τραγωδία) ἢ τὴν τρέχουσα πολιτικὴ ἐπικαιρότητα (στὴν κωμωδία), ἐξετάζοντας τὴ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τοὺς θεοὺς καὶ τὸ πεπρωμένο καὶ ἡ ὑπόθεση τοῦ ἔργου ἦταν γνωστὴ ἐκ τῶν προτέρων στοὺς θεατές (διαφοροποιεῖτο μὸνο ὀ τρόπος παρουσίασης ἀπὸ τὸν ἑκάστοτε τραγικὸ συγγραφέα).
- Τὸ νεώτερο θέατρο: Πραγματεύεται μιὰ ἀτελείωτη ποικιλία θεμάτων, ἀπὸ τὴν καθημερινὴ ζωὴ καὶ τὰ ψυχολογικὰ προβλήματα τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου, μέχρι κοινωνικοπολιτικὰ ζητήματα τῆς ἐποχῆς μας.
Σὲ κάθε περίπτωση πάντως, καὶ τὸ Ἀρχαῖο Δρᾶμα καὶ τὸ Νεὼτερο Θέατρο ἀναφέρονται στὰ θεμελιώδη ἀνθρώπινα προβλὴματα καὶ κατεξοχὴν στὸ μέγιστο ὅλων· στὸ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΝΟΗΜΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ἢ ΟΧΙ...
