Διαμαντῆς Κούτουλας

Ρωτᾶ ὁ Σωκράτης {στὸν Πλατωνικὸ Διάλογο "ΕΥΘΥΦΡΩΝ"} τὸν μάντη Εὐθύφρονα :  < τὸ ἠθικὸ τὸ ἀγαποῦν οἱ θεοὶ ἐπειδὴ εἶναι ἠθικό, ἢ ἐπειδὴ τὸ ἀγαποῦν οἱ θεοὶ θεωρεῖται ἠθικό;>  [= ΑΡΑ, ΤΟ ΟΣΙΟΝ ΟΤΙ ΟΣΙΟΝ ΕΣΤΙΝ ΦΙΛΕΙΤΑΙ ΥΠΟ ΤΩΝ ΘΕΩΝ, ἢ  ΟΤΙ ΦΙΛΕΙΤΑΙ ΟΣΙΟΝ ΕΣΤΙΝ]  Τὸ  (α) σκέλος τοῧ διλήμματος συνεπάγεται τὴν ὀντολογικὴ προτεραιότητα τῆς ΗΘΙΚΗΣ ἠθικοῦ (ὅσιου) ἔναντι τοῦ ΘΕΟΥ.Ὁ θεὸς ὑπακούει στὸ Ἀγαθό—ἄρα τὸ Ἀγαθὸ εἶναι θεός. Τὸ (β) σκέλος συνεπάγεται ὅτι τὸ ἠθικό/ἀγαθὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ μιὰν ἀνώτερη ἀρχὴ: τὴν  Θεία Βούληση— δὲν ὑφίσταται  ὡς ἀξία ἀπὸ μόνο του, ἄρα τὸ ἠθικὸ χάνει τὴν ἐγγενῆ ἠθικότητα του. Τελικὰ τὸ δίλημμα τοῦ  Εύθύφρονος  ἔγκειται   στὸ ἐρώτημα , άπὸ ποῦ πηγάζει ἥ ἐγκυρότητα τῆς Ἠθικῆς  καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς ἀπορρἐουσα  ἠθικὴ ὑποχρἐωση τοῦ ἀνθρώπου:   ἀπὸ τήν "φύση" τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν ἢ ἀπὸ τὴν βούληση τοῦ θεοῦ; Πάντως ὁ Σωκρἀτης (δηλ. ὁ Πλἀτων) πῆρε θἐση ὑπὲρ τοῦ πρώτου σκἐλους τοῦ διλήμματος δηλ. ὑπὲρ τῆς  ὀ...

 Ἡ  <ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΠΕΡΙΠΟΛΟΣ> τοῦ ΡΕΜΠΡΑΝΤ (1642) πάντα μὲ  συγκινοῦσε  γιὰ ὅσα δηλώνει ὑπορρήτως· ὁ Λοχαγὸς τῆς Πολιτοφυλακῆς τοῦ Ἄμστερνταμ Κοκ  ΝΟΜΙΖΕΙ ὅτι διοικεῖ ἐνῶ πίσω του ὁ καθένας κάνει ὅ,τι τοῦ καπνίσει καὶ δίπλα του (μὲ τὰ λευκά)  ὁ ὑπολοχαγὸς  Ρόιτενμπουρχ ἑτοιμάζεται νὰ τοῦ πάρει τὴν.θἐση.. Πίσω ἀπό τὸν ὑπολοχαγὸ κάποιος γεμίζει τὸ ὀπλο του (σὰν νὰ ἔχει σκοπὸ νά σκοτώσει κάποιον..) ἐνῶ ἀριστερὰ τὸ μικρὸ κορίτσι μέ τὰ λευκὰ καὶ τὸν πετεινὸ στὴν μἐση ἔχει τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς νεαρῆς συζύγου τοῦ ζωγράφου ποὺ πέθανε πρόωρα ἀπὸ φυματίωση. Στὰ δεξιὰ ὁ σκῦλος γαυγίζει τὸν τυμπανιστή—ἄρα δὲν πρόκειται γιὰ περίπολο, ἀλλὰ γιὰ ἔναρξη παρἐλασης καὶ σήμερα γνωρίζουμε ὅτι τὸ σκοῦρο χρῶμα στὸ πάνω μέρος τοῦ πίνακα δὲν ἦταν μαῦρο, νυχτερινό, ἒτσι ἐγινε ἀπὸ τὴν ἀλλοίωση τῶν αἰὠνων.. Ἡ <νυχτερινὴ περίπολος>  δηλ. δὲν εἶναι οὔτε νυχτερινὴ οὔτε περίπολος.  (Καὶ πιθανῶς νὰ συνιστᾶ τὴν ἀποκάλυψη τῆς προετοιμασίας  ἑνὸς φόνου..)  ΜΕΓΑΛΕ ΡΕΜΠΡΑΝΤ..

Δὺο ὐπῆρξαν  οἱ σχολὲς ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ στὸν 20ο αἰῶνα, ἡ ἀγγλοσαξωνικὴ σχολὴ τοῦ ΩΦΕΛΙΜΙΣΜΟΥ καὶ ἡ γερμανικὴ τοῦ ΚΑΝΤΙΑΝΙΣΜΟΥ. Κατὰ τούς <συνεπειοκράτες> ΩΦΕΛΙΜΙΣΤΕΣ  (Bentham, Mill) σκοπὸς τῶν πράξεών μας πρέπει νὰ εἴναι ἡ μεγαλύτερη κατὰ τὸ δυνατὸν ὠφέλεια γιὰ τὸν μεγαλύτερο κατὰ τὸ δυνατὸν ἀριθμὸ ἀτόμων,  ἐνῶ γιὰ τοὺς  <δεοντολογικούς>  ΚΑΝΤΙΑΝΟΥΣ  ἡ ἠθικὴ ταυτίζεται   μὲ τὸ ἑκάστοτε καθῆκον (Κατηγορική Προσταγή ΚΑΝΤ= ΠΡΑΤΤΕ ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ Η ΠΡΑΞΗ ΣΟΥ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΕΙ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΝΟΜΟΣ}. Ὡστόσο καὶ τὰ δύο αὐτὰ ρεύματα ἠθικῆς ἀποδείχτηκαν ἀνεπαρκῆ στὸν 20ο αἰ. κι ἔτσι ἡ Φιλοσοφικὴ Ἠθικὴ ἐπέστρεψε πάλι στὴν ΑΡΕΤΑΪΚΗ ΗΘΙΚΗ τοῦ Ἀριστοτἐλη, ὅπως παρουσιάζεται αὐτὴ  στὸ 2ο βιβλίο τῶν <ΗΘΙΚΩΝ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΩΝ>,  σὺνοψη τοῦ ὁποίου παρουσιάζω παρακάτω· Καταρχὰς νὰ θυμίζω ὅτι κατὰ τὸν Ἀριστοτἐλη ἡ ΨΥΧΗ χωρίζεται σὲ δύο μἐρη : α) τὸ ΛΟΓΟΝ ΕΧΟΝ(λογική, νοῦς)  καὶ  β) τὸ ΑΛΟΓΟΝ (ὁρμὲς , ἔνστικτα κλπ) . Ὡστόσο ἕνα τμῆμα ...

Ἀναφἐρω ἐν συντομίᾳ πέντε παραδείγματα  στὰ ὁποῖα παρουσιάζεται ἡ σημερινὴ φιλοσοφία  νὰ  ἐμπνέεται ἀπὸ  τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ φιλοσοφία, τὸν ΠΛΑΤΩΝΑ καὶ τὸν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ· 1. ἀποτελεῖ σημερινὸ ἐρώτημα τῶν φιλοσόφων ἡ παλιὰ ἀπορία τοῦ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ,  ἄν μποροῦν νὰ ὑπάρχουν ΟΥΣΙΩΔΕΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ πού καθορίζουν τὴν οὐσία  ἑνὸς ὄντος ,οἱ ὁποῖες ὀμως νὰ μὴν ταυτίζονται μέ τὶς ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ἰδιότητες του. πχ. σὲ ἐνα τρίγωνο ἀποτελεῖ ἀναγκαία ἰδιότητα τὸ ότι τὸ ἄρθοισμα τῶν γωνιῶν του εἶναι δύο ὀρθές· αὐτὸ ὅμως δὲν ἀποτελεῖ οὐσιώδη ἰδιότητα ποὺ ὁρίζει τὴν ταυτότητα του. 2. διερωτᾶται ἡ σύγχρονη πχ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ἢ  ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ γιὰ τὸ πότε ἐμφανίστηκε στὴ γῆ ὁ Ἄνθρωπος ἢ ὁ Ἐλἐφαντας , δεχόμενη δηλαδὴ  ΥΠΟΡΡΗΤΑ  ὅτι ὑπάρχουν τὰ  ΠΛΑΤΩΝΙΚΑ  ΚΑΘΟΛΟΥ{=καθ’ὁλοκληρίαν}  ΟΝΤΑ {=ἰδέες} τοῦ <Ἀνθρώπου>  ἢ τοῦ <Ἐλέφαντα>.  3. παρομοίως, ὅποτε οἱ ΒΙΟΛΟΓΟΙ ἢ οἱ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΟΙ κάνουν λόγο περί <χαμένων κρίκων> στὴν Ἐξέλιξη , στὴν πραγματ...