Ο ΜΟΥΣΣΟΛΙΝΙ ΕΜΜΙΣΘΟΣ ΠΡΑΚΤΟΡΑΣ ΤΩΝ ΒΡΕΤΤΑΝΩΝ (1917)

Ὁ Σάμουελ Χόαρ καὶ ἡ βρεττανικὴ στρατολόγησις τοῦ μελλοντικοῦ Ντοῦτσε

Πρὶν  γίνει ὁ δικτάτωρ τῆς Ἰταλίας, πρὶν ἀπὸ τὴν πορεία πρὸς τὴ Ρώμη καὶ πολὺ πρὶν ἀπὸ τὴ συμμαχία του μὲ τὸν Χίτλερ, ὁ Μπενῖτο Μουσσολίνι ἦταν ἕνας 34χρονος δημοσιογράφος μὲ ἰσχυρὲς πολιτικὲς φιλοδοξίες. Τὸ 1917, ἐν μέσῳ τοῦ Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ἡ πορεία του διασταυρώθηκε μὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς σημαντικωτέρους ἀνθρώπους τῆς βρεττανικῆς ἀντικατασκοπείας: τὸν Σάμουελ Χόαρ.

Καὶ ἡ συνάντησις αὐτὴ δὲν ἦταν ἁπλῶς μία πολιτικὴ γνωριμία.

Τὰ ἀρχεῖα ποὺ ἐρεύνησε ὁ ἱστορικὸς τοῦ Cambridge Πήτερ Μάρτλαντ ἀπεκάλυψαν ὅτι ὁ Μουσσολίνι ἐλάμβανε 100 λίρες τὴν ἑβδομάδα ἀπὸ τὴν  βρεττανικὴ ὑπηρεσία πληροφοριῶν ΜΙ5 ἀπὸ τὸ φθινόπωρο τοῦ 1917 καὶ γιὰ τουλάχιστον ἕναν χρόνο, προκειμένου νὰ συνεχίσει τὴν προπολεμικὴ καὶ φιλοσυμμαχικὴ προπαγάνδα του.

Ποιὸς ἦταν ὁ Σάμουελ Χόαρ;

Ὁ Σάμουελ Τζων Γκέρνυ Χόαρ (1880–1959), γνωστὸς ἀργότερα ὡς Sir Samuel Hoare καὶ, ἀπὸ τὸ 1944, Viscount Templewood, δὲν ἦταν ἕνας τυχαῖος Βρεττανὸς ἀξιωματοῦχος.

Προερχόταν ἀπὸ παλαιὰ καὶ ἰσχυρὴ οἰκογένεια, ἐσπούδασε στὸ Harrow καὶ στὸ New College τοῦ Oxford καὶ εἰσῆλθε στὴ Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων τὸ 1910 ὡς Συντηρητικὸς βουλευτὴς τοῦ Chelsea. Κατὰ τὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ὑπηρέτησε ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ βρεττανικοῦ στρατοῦ καὶ συνδέθηκε μὲ τὶς βρεττανικὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν. Ὑπηρέτησε ἀρχικὰ στὴ Ρωσία καὶ τὸ 1917 μετετέθη στὴν Ἰταλία.

Στὴ Ρώμη ὁ Χόαρ εἶχε ρόλο συνδέσμου καὶ ἐπιχειρησιακοῦ ὑπευθύνου τῆς βρεττανικῆς πληροφοριακῆς δράσεως. Σύμφωνα μὲ τὶς πηγὲς τῆς ὑποθέσεως, εἶχε ὑπὸ τὴν ἐποπτεία του περίπου 100 Βρεττανοὺς ἀξιωματικοὺς πληροφοριῶν στὴν Ἰταλία.

Ἡ ἀποστολὴ του εἶχε τεράστια σημασία: ἡ Βρεττανία ἤθελε νὰ παραμείνῃ ἡ Ἰταλία στὸν πόλεμο στὸ πλευρὸ τῆς Ἀντάντ.Καὶ τὸ 1917 ἡ κατάστασις ἦταν ἐξαιρετικὰ δύσκολη.

Ἡ Ρωσία εἶχε ἐγκαταλείψει τὸν πόλεμο καὶ τὴν Ἀντὰντ μετὰ τὴν κομμουνιστικὴ ἐπανάστασι, ἐνῶ ἡ Ἰταλία εἶχε ὑποστῇ τὴν καταστροφικὴ ἧττα τοῦ Καπoρέττο. Ἡ πολεμικὴ κόπωσις μεγάλωνε καὶ ὁ φόβος ὅτι ἡ Ἰταλία θὰ ἐγκατέλειπε τὸν πόλεμο ἦταν πραγματικός.

Ἡ συνάντησις Χόαρ – Μουσσολίνι

Μέσα σ' αὐτὸ τὸ κλῖμα ὁ Χόαρ στράφηκε πρὸς τὸν Μουσσολίνι.

Ὁ Μουσσολίνι εἶχε ἤδη ἀποχωρήσει ἀπὸ τὸ Σοσιαλιστικὸ Κόμμα καὶ εἶχε μετατραπεῖ σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς πλέον μαχητικοὺς ὑποστηρικτὰς τῆς ἰταλικῆς συμμετοχῆς στὸν πόλεμο. Μέσῳ τῆς ἐφημερίδος του, Il Popolo d'Italia, ἀσκοῦσε συστηματικὴ προπαγάνδα ὑπὲρ τῆς συνεχίσεως τοῦ πολέμου.

Γιὰ τὸ Λονδῖνο, ἕνας δημοσιογράφος μὲ τέτοια ἐπιρροὴ στὸ Μιλᾶνο μποροῦσε νὰ ἀποτελέσῃ χρήσιμο ἐργαλεῖο.

Σύμφωνα μὲ τὰ ἔγγραφα ποὺ ἐντόπισε ὁ Μάρτλαντ στὸ προσωπικὸ ἀρχεῖο τοῦ Χόαρ, ἐπετεύχθη συμφωνία χρηματοδοτήσεως: 100 λίρες ἑβδομαδιαίως γιὰ τὸν Μουσσολίνι, μὲ ἀντάλλαγμα τὴ συνέχισι τῆς φιλοπολεμικῆς προπαγάνδας.

Τὸ ποσὸ ἦταν τεράστιο γιὰ ἕναν δημοσιογράφο τῆς ἐποχῆς. Ὁ ἴδιος ὁ Μάρτλαντ ἐπεσήμανε ὅτι, σὲ σημερινὴ ἀξία, ἀντιστοιχοῦσε περίπου σὲ 6.000 λίρες τὴν ἑβδομάδα.

Καὶ ἡ ὑπόθεσις γίνεται ἀκόμη πιὸ σοβαρὴ ἐπειδὴ ἡ συνεργασία δὲν περιοριζόταν στὰ πρωτοσέλιδα.

Σύμφωνα μὲ τὰ ἔγγραφα ποὺ παρουσιάστηκαν τὸ 2009, ὁ Μουσσολίνι εἶχε προσφερθῇ νὰ κινητοποιήσῃ βετεράνους τοῦ ἰταλικοῦ στρατοῦ ἐναντίον τῶν πασιφιστικῶν {=εἰρηνιστικῶν}  διαδηλώσεων στὸ Μιλᾶνο. Ἡ Βρεττανία φοβόταν ὅτι ἀπεργίες καὶ ἀντιπολεμικὲς κινητοποιήσεις θὰ ἐπηρέαζαν τὴν βιομηχανικὴ παραγωγὴ καὶ τελικῶς τὴν ἰταλικὴ πολεμικὴ προσπάθεια.

Ἡ λεπτομέρεια αὐτὴ ἀποκτᾷ ἰδιαίτερη βαρύτητα ἐκ τῶν ὑστέρων.

Λίγα χρόνια ἀργότερα, ὁ Μουσσολίνι θὰ δημιουργοῦσε τὸ Φασιστικὸ Κόμμα καὶ θὰ ἀνέπτυσσε τὶς squadre d'azione, τοὺς γνωστοὺς Μελανοχίτωνες, ποὺ χρησιμοποίησαν συστηματικὴ πολιτικὴ βία ἐναντίον σοσιαλιστῶν, συνδικαλιστῶν καὶ λοιπῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων κατὰ τὸν Μεσοπόλεμο.

Αύτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ βρεττανικὴ χρηματοδότησις τοῦ 1917 «δημιούργησε» τὸν φασισμό. Ἀλλὰ ἡ ἀναφορά στὴν κινητοποίησι βετεράνων ἐναντίον πασιφιστῶν δείχνει ὅτι ἡ πολιτικὴ βία ἦταν ἤδη μέρος τῆς πρακτικῆς τοῦ Μουσσολίνι πρὶν ἀπὸ τὴν ἵδρυσι τοῦ φασιστικοῦ κινήματος.

Ὁ ἄνθρωπος πίσω ἀπὸ τὴ συμφωνία

Ὁ Χόαρ δὲν ἔμεινε στὴν ἱστορία ὡς ἕνας ἀφανὴς πράκτωρ.

Μετὰ τὸν πόλεμο ἀκολούθησε μεγάλη πολιτικὴ σταδιοδρομία. Ἔγινε ὑπουργὸς Ἀεροπορίας, ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν καὶ κατέλαβε καὶ ἄλλες κορυφαῖες κυβερνητικὲς θέσεις. Ἀπὸ τὸ 1935, μάλιστα, βρέθηκε ξανὰ ἀπέναντι στὸν Μουσσολίνι — αὐτὴ τὴ φορὰ ὡς Βρεττανὸς ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν, στὴν κρίσι τῆς Ἰταλικῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς Αἰθιοπίας.

 Ἡ εἰρωνεία τῆς ἱστορίας εἶναι ἐντυπωσιακή.

Ὁ ἄνθρωπος ποὺ τὸ 1917 εἶχε διαχειρισθῇ τὴν βρεττανικὴ χρηματοδότησι τοῦ Μουσσολίνι, 18 χρόνια ἀργότερα βρισκόταν στὸ βρεττανικὸ κυβερνητικὸ στρατόπεδο καὶ ἀντιμετώπιζε τὸν ἴδιο ἄνδρα ὡς δικτάτορα τῆς Ἰταλίας.

Τί ἀποδεικνύουν τὰ ἀρχεῖα;

Τὸ σημαντικώτερο εὕρημα τῆς ἔρευνας τοῦ 2009 δὲν εἶναι ἕνας θεαματικὸς θρῦλος, ἀλλὰ ἕνα συγκεκριμένο τεκμήριο γιὰ τὸ πῶς λειτουργοῦσαν οἱ μυστικὲς ἐπιχειρήσεις τῶν μεγάλων δυνάμεων κατὰ τὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ὁ Μουσσολίνι, τότε δημοσιογράφος, ἔλαβε σημαντικὴ χρηματικὴ ἐνίσχυσι ἀπὸ τὴ βρεττανικὴ πλευρά γιὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν παραμονὴ τῆς Ἰταλίας στὸν πόλεμο. Τὰ χρήματα ἐγκρίθηκαν ἀπὸ τὸν Χόαρ, καὶ οἱ λεπτομέρειες βρέθηκαν στὰ προσωπικὰ ἀρχεῖα του ἀπὸ τὸν Πήτερ Μάρτλαντ.

Ὁ χαρακτηρισμὸς «ἔμμισθος πράκτορας» τῶν Βρεττανῶν γιὰ τὸν Μουσσολίνι χρησιμοποιήθηκε ἔκτοτε ἀπὸ πολλὰ διεθνῆ μέσα ἐνημερώσεως. 

Καὶ ἐδῶ βρίσκεται ἡ πραγματικὴ σημασία τῆς ὑποθέσεως.

Τὸ 1917 ἡ Βρεττανία ἔβλεπε στὸν Μουσσολίνι ἕναν χρήσιμο ἄνθρωπο γιὰ τὴν πολεμικὴ της πολιτική. Ὁ Μουσσολίνι ἔβλεπε στὴ βρεττανικὴ χρηματοδότησι μία πηγὴ χρημάτων καὶ ἕνα μέσον γιὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν πολιτικὴ του παρουσία.

Κανεὶς ἀπὸ τοὺς δύο δὲν μποροῦσε νὰ γνωρίζῃ τότε ὅτι ὁ 34χρονος δημοσιογράφος θὰ γινόταν, μέσα σὲ λίγα χρόνια, ὁ Ντούτσε τῆς φασιστικῆς Ἰταλίας.

 Καὶ τὸ κυριώτερο·

δέν γνωρίζουμε ἂν  αὐτὴ ἡ συνεργασία Μουσσολίνι καὶ Βρεττανῶν ΣΥΝΕΧΙΣΤΗΚΕ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Β’Παγκόσμιο Πόλεμο...

Πάντως μᾶς βάζει σὲ ΥΠΟΨΙΑ τὸ γεγονὸς τῆς ΕΣΠΕΥΣΜΕΝΗΣ ἐκτἐλεσης του, στὶς 28 ΑΠΡ 1945 ἀπὸ τοὺς Παρτιζάνους, ΧΩΡΙΣ ΔΙΚΗ καὶ κυρίως ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΒΡΕΘΕΙ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ, τὸ ὁποῖο κρατοῦσε γιὰ νὰ τὸ παραδώσει στοὺς ΣΥΜΜΑΧΟΥΣ (ἔτσι τουλάχιστον δήλωσε ὁ ἴδιος ὁ Ντοῦτσε  στοὺς Παρτιζάνους ποὺ τὸν συνέλαβαν ζητῶντας τους νὰ τὸν παραδὼσουν στοὺς Συμμάχους γιὰ νὰ διευκολύνει—ὅπως εἶπε—μὲ τὰ ΕΓΓΡΑΦΑ του τὴν μεταπολεμικὴ θέση τῆς Ἰταλίας...)

Πάντως γιὰ τὸν Α’ΠΠ ἡ  Ἰστορία κρατοῦσε ἤδη τὴν ἀπόδειξι τῆς συνεργασίας Μουσσολίνι‒Βρεττανῶν, στὸ ἀρχεῖο τοῦ Σάμουελ Χόαρ.