Διαμαντῆς Κούτουλας

1\. Εἰσαγωγή: Τὸ Συνοπτικὸ Πρόβλημα καὶ ἡ γένεσις τῶν Εὐαγγελίων. Μὲ τὸν ὅρο «Συνοπτικὸ Πρόβλημα» χαρακτηρίζεται, ἤδη ἀπὸ τὸν 19ο αἰῶνα, τὸ σύνθετο φιλολογικὸ καὶ ἱστορικὸ ζήτημα ποὺ δημιουργεῖ ἡ συγκριτικὴ μελέτη τῶν τριῶν πρώτων κανονικῶν Εὐαγγελίων, δηλαδὴ τοῦ «Κατὰ Μᾶρκον» (Μκ), τοῦ «Κατὰ Ματθαῖον» (Μτ) καὶ τοῦ «Κατὰ Λουκᾶν» (Λκ). Τὰ συγκεκριμένα Εὐαγγέλια ὀνομάζονται «Συνοπτικά», ἐπειδὴ παρουσιάζουν ἐκτεταμένες ὁμοιότητες ὡς πρὸς τὴ διάταξη τῆς ὕλης, τὴν ἐπιλογὴ τῶν περιστατικῶν ἀπὸ τὴ δημόσια δράση τοῦ Ἰησοῦ, τὴν ἀφηγηματικὴ ἀκολουθία καὶ, κυρίως, τὴ λεκτικὴ διατύπωση πολλῶν ἐπιμέρους περικοπῶν. Ἡ συγκριτικὴ παράθεσή τους ἐπιτρέπει στὸν ἐρευνητὴ νὰ παρατηρήσει ταυτόχρονα τὶς κοινὲς ἀφηγήσεις, τὶς παράλληλες διατυπώσεις καὶ τὶς διαφοροποιήσεις τους. Τὸ πρόβλημα, ὡστόσο, δὲν περιορίζεται στὴ διαπίστωση τῶν ὁμοιοτήτων. Ἡ ἐπιστημονικὴ δυσκολία βρίσκεται στὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ὁμοιότητες συνυπάρχουν μὲ σημαντικὲς ἀποκλίσεις, παραλείψεις, προσθῆκες, διαφορετι...

Εἰσαγωγή Ἡ ρωμαϊκὴ παντόμιμα ( pantomimus ) ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ ἐνδιαφέροντα, δημοφιλῆ καὶ σύνθετα θεατρικὰ εἴδη τῆς ἑλληνορωμαϊκῆς ἀρχαιότητος (Hall & Wyles 2008, σ. 1). Ἂν καὶ οἱ ρίζες της ἀνιχνεύονται στὴν ἑλληνιστικὴ περίοδο καὶ στὶς ὀρχηστικὲς παραδόσεις τῆς Ἀνατολῆς (Garelli 2007, σ. 42), τὸ εἶδος αὐτὸ γνώρισε τὴν πλήρη ἀκμή του καὶ συστηματοποιήθηκε στὴ Ρώμη κατὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ Αὐγούστου, γύρω στὸ 22 π.Χ., ἀπὸ δύο διάσημους καλλιτέχνες, τὸν Πυλάδη τὸν Κιλίκιο καὶ τὸν Βάθυλλο τὸν Ἀλεξανδρέα (Jory 1981, σ. 147· Ἀθήναιος, Δειπνοσοφισταὶ 1.20d-e). Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν σύγχρονο ὅρο «παντόμιμα», ὁ ρωμαϊκὸς pantomimus δὲν ἦταν ἕνας βωβὸς κλόουν, ἀλλὰ ἕνας ὑψηλοῦ ἐπιπέδου τραγικὸς ἢ κωμικὸς χορευτής, ὁ ὁποῖος ἀπέδιδε ὁλόκληρα μυθολογικὰ ἢ ἱστορικὰ δράματα χρησιμοποιῶντας ἀποκλειστικὰ τὴν κίνηση τοῦ σώματος καὶ τὶς χειρονομίες (Lada-Richards 2007, σ. 19). Δομὴ καὶ Χαρακτηριστικὰ τῆς Παράστασης Ἡ δομὴ τ...

1\. Οἱ Φλύακες: ἱστορικὴ προέλευση καὶ θεατρικὸ περιβάλλον. Οἱ Φλύακες ἀποτελοῦν ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον ἐνδιαφέροντα, ἀλλὰ καὶ δυσχερῆ ὡς πρὸς τὴν ἱστορικὴ ἀνασύνθεσή τους, φαινόμενα τοῦ ἀρχαίου ἑλληνικοῦ θεάτρου. Ἡ δραστηριότητά τους τοποθετεῖται κυρίως στὸν τέταρτο αἰῶνα π.Χ., στὰ ἑλληνικὰ πολιτιστικὰ κέντρα τῆς Κάτω Ἰταλίας καὶ τῆς Σικελίας, δηλαδὴ στὴν περιοχή ποὺ ἦταν γνωστὴ μὲ τὴν ὀνομασία Μεγάλη Ἑλλάς. Ὁ ὅρος «φλύαξ» συνδέεται μὲ μία μορφὴ λαϊκῆς καὶ κωμικῆς θεατρικῆς διασκεδάσεως, ἡ ὁποία χαρακτηριζόταν ἀπὸ τὴ σωματικὴ ὑπερβολή, τὴ γελοιογραφικὴ ἀπόδοση τῶν χαρακτήρων, τὴν παρωδία μυθολογικῶν θεμάτων καὶ τὴν ἀνατροπὴ τῆς ἡρωικῆς συμβάσεως. Ἡ κωμικὴ ἀναπαράσταση δὲν περιοριζόταν στὴ λεκτικὴ εἰρωνεία, ἀλλὰ ἐπεκτεινόταν στὴν ὅλη σωματικὴ παρουσία τοῦ ἠθοποιοῦ. Ἡ ἰδιαίτερη σημασία τῶν Φλυάκων βρίσκεται στὸ γεγονὸς ὅτι ἡ θεατρικὴ γελοιοποίηση ἀποκτοῦσε ὑλικὴ καὶ ὀπτικὴ διάσταση. Τὸ σῶμα γινόταν ὄργανο σατιρικῆς ἀνατροπῆς, ἐνῶ ἡ κίνηση, ἡ στάση, ἡ χειρονομία κα...

1\. Ἡ Ἑλλάδα στὸ διεθνὲς πολιτικὸ περιβάλλον τοῦ Μεσοπολέμου Ἡ δεκαετία τοῦ 1930 ὑπῆρξε περίοδος ἔντονων πολιτικῶν καὶ διπλωματικῶν ἀνακατατάξεων γιὰ τὴν Εὐρώπη. Ἡ ἄνοδος τοῦ φασισμοῦ στὴν Ἰταλία, τοῦ ἐθνικοσοσιαλισμοῦ στὴ Γερμανία καὶ ἡ ἐνίσχυση τῶν αὐταρχικῶν καθεστώτων διαμόρφωσαν ἕνα νέο διεθνὲς περιβάλλον. Ἡ Ἑλλάδα, ἐξαιτίας τῆς γεωγραφικῆς της θέσης, τῶν θαλάσσιων ὁδῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου καὶ τῆς στρατηγικῆς σημασίας τῆς Κρήτης, ἀποτελοῦσε σημαντικὸ πεδίο διπλωματικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἡ Μεγάλη Βρετανία ἐνδιαφερόταν ἰδιαίτερα γιὰ τὴ διατήρηση τῆς ἐπιρροῆς της στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο, ἐνῶ ἡ Γερμανία ἐπεδίωκε τὴν ἐνίσχυση τῶν οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν της σχέσεων μὲ τὰ Βαλκάνια. Μέσα σ' αὐτὸ τὸ περιβάλλον ἐπιβλήθηκε, τὴν 4η Αὐγούστου 1936, ἡ δικτατορία τοῦ Ἰωάννη Μεταξᾶ. Τὸ καθεστὼς εἶχε ἔντονα αὐταρχικὰ καὶ φασιστικὰ χαρακτηριστικά, ἐμπνεόταν ἀπὸ διάφορα εὐρωπαϊκὰ πρότυπα καὶ προωθοῦσε τὴν ἰδέα τοῦ λεγόμενου «Τρίτου Ἑλληνικοῦ Πολ...