Φιλοσοφικὴ Σχολὴ Ἀλεξανδρείας : ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ.
Ἄν τὸ πρῶτο "Πανεπιστήμιο" τῆς Ἱστορίας
ἦταν ἡ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ, τὸ σημαντικώτερο & τὸ πλέον καθοριστικὸ στὴν Ἱστορία τοῦ Πνεύματος ὑπῆρξετὸ Πανεπιστήμιο Αλεξανδρείας μὲ τὰ πολλὰ ὀνόματα (ΜΟΥΣΕΙΟΝ, ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟΝ/AUDITORIUM, ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΝ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ κλπ).
Ἡ Ἀλεξάνδρεια ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν Πτολεμαίων ὡς τὸ 797 μΧ ποὺ ἰσοπεδώθηκε ἀπὸ τὸν πιὸ καταστροφικὸ σεισμὸ στὴν ἱστορία της, ὑπῆρξε ἡ ..."Μέκκα" τῶν ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ , θετικῶν καὶ ἀνθρωπιστικῶν.
Ἀπὸ τὸν ΕΥΚΛΕΙΔΗ ὥς τὸν ἀστρονόμο ΚΛΑΥΔΙΟ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟ ,κι ἀπὸ τὴν ΥΠΑΤΙΑ ὡς τὸν ΙΩΑΝΝΗ ΦΙΛΟΠΟΝΟ ,τὸ Πανεπιστήμιο Ἀλεξανδρείας—ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολή της , ὅπως λέγεται—πάντα πρωτοποροῦσε στὴ γνώση (αὐτὸ φαινεται ἄλλωστε καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς ραγδαίας ἀνάπτυξης τῶν Ἐπιστημῶν στοὺς ΑΡΑΒΕΣ ,ΜΕΤΑ τὴν κατάκτηση τῆς Αἰγύπτου τὸ 642μΧ..).
Ἰδιαιτέρως στὴν ὑστερορρωμαϊκὴ & πρωτοβυζαντινὴ περίοδο στὴν Φιλοσοφική Σχολή Ἀλεξανδρείας ,τὴν οἱονεὶ νεοπλατωνική, ἔγινε ἡ ΣΥΝΘΕΣΗ Χριστιανισμοῦ Νεοπλατωνισμοῦ ,ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὴν ΑΠΟΦΑΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ {=ὁ Θεὸς εἶναι Ἀκατάληπτος, ὡς παντελῶς Ἀνόμοιος μὲ τὰ Ὄντα} , ἡ ὁποία ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΙ τὴν νεοπλατωνικὴ ΑΓΝΩΣΙΑ (=τὸ ΕΝ εἶναι ἀδύνατο νὰ γνωσθεῖ , ἐπειδὴ κάθε Γνώση προϋποθέτει διάκριση μεταξὺ Γνωρίζοντος Ὑποκειμένου- Γνωριζόμενου Ἀντικειμένου).
Κατεξοχὴν φαίνεται νὰ ἐπωφελήθηκε ἡ Ἀλεξάνδρεια μὲ τὸ ΔΙΑΤΑΓΜΑ τοῦ Θεοδοσίου Β' τὸ 425 μΧ, περὶ τῆς Ἱδρύσεως Πανεπιστημίων (Auditoria/ Ἀκροατήρια), ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὶς ἀνακαλύψεις τῆς Ἀρχαιολογικῆς Σκαπάνης τῶν Πολωνῶν Ἀρχαιολόγων ποὺ ἔφερε στὸ φῶς τὸ ΜΟΝΑΔΙΚΟ πανεπιστημιακὸ ἵδρυμα τῆς Ἀρχαιότητας ,στὴν Kom El Dikka , στὸ κέντρο τῆς σημερινῆς (ἀλλὰ καὶ τῆς βυζαντινῆς) Ἀλεξανδρείας.
Στὴν περιοχή , λοιπόν, Kom El Dikka τῆς σημερινῆς Ἀλεξανδρείας ,ἡ Πολωνικὴ Ἀρχαιολογικὴ Ἀποστολὴ ὑπὸ τὴν Δ/νση τοῦ G. Majcherek (οἱ ἀνασκαφὲς εἶχαν ξεκινήσει τὸ 1960 ὑπὸ τὴν διεύθυνση τοῦ K. Michalowski ) ἔφερε στὸ φῶς διπλα στὸ Ρωμαϊκὸ θέατρο ,κάθετα στὴν ΚΑΝΩΠΙΚΗ ΟΔΟ (σημ.λεωφόρο El Horeya) μιὰ 20άδα Ἀμφιθεάτρων (auditoria)τῶν Φιλοσοφικῶν κλπ Σχολῶν τῆς ΠΡΩΤΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ Ἀλεξανδρείας τοῦ 4ου αἰ μΧ ποὺ ὑπολογίζεται νὰ στέγαζαν περὶ τοὺς 500 φοιτητές, μιὰ ὁλόκληρη .Πανεπιστημιούπολη δηλαδὴ ὅπως φαίνεται ἄλλωστε στὸν χάρτη τῶν Ἀνασκαφῶν (θυμίζοντας τὶς Σχολὲς ποὺ περιγράφει ὁ Νόμος τῆς 27/ΦΕΒ/ 425 μΧ τοῦ Θεοδοσίου Β',γιὰ τὴν Ἵδρυση τοῦ Πανεπιστημίου Κων/πολης στὸ Καπιτώλιο, δίπλα ἀπὸ τὴν Ἁγ.Σοφία -Auditorium Capitolis-ποὺ προέβλεπε 32 Ἀμφιθέατρα/ "ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΑ" Διδασκαλίας γιὰ τοὺς Καθηγητὲς τῶν "Ἐλευθερίων Τεχνῶν" /magistri liberalium litterarum)
Τὰ ἀμφιθέατρα αὐτὰ τοῦ 4ου αἰ μΧ {μὲ κεντρική ΑΨΙΔΩΤΗ Αἴθουσα Διδασκαλιας μὲ κερκίδες {ποὺ θυμίζει. .ΣΥΝΘΡΟΝΟ Πρωτοβυζαντινοῦ Χριστιανικοῦ Ναοῦ καὶ μὲ ἕνα podium στὴ μέση τοῦ ἀμφιθεάτρου ,πιθανῶς,γιὰ παρουσιάσεις }διατηρήθηκαν σὲ ὅλη τὴν ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, μάλιστα , οἱ ἀνασκαφὲς δείχνουν ὅτι ἐπιβίωσαν τὰ Auditoria αὐτὰ τῶν Ἐπιστημονικῶν & Φιλοσοφικῶν Σχολῶν καὶ μετὰ τὴν Ἀραβικὴ Κατάκτηση τῆς Ἀλεξανδρείας τὸ 642 μΧ.
Ἡ περιοχὴ αὐτή ,μέχρι τὸν 3ο αἰ μΧ ἦταν ἡ, τρόπον τινα, ἐξοχικὴ συνοικία τῆς Ἀλεξανδρείας γεμάτη ΕΠΑΥΛΕΙΣ (τὰ ψηφιδωτὰ δάπεδα τῶν ὁποίων ἔχει φέρει στὸ φῶς ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη).
Τὸν 4ο αἰ μΧ μετεφέρθη ἐκεῖ τὸ πολιτικὸ κέντρο τῆς πόλης , πιθανῶς μετὰ ἀπὸ τὸν σεισμὸ τοῦ 262 μΧ (ἢ τοῦ 365μΧ) ποὺ βυθισε τὴ Βασιλικὴ Συνοικία στὸ Ἀνατ.λιμάνι ("Λοχιάς").
Τότε ἄρχισε νὰ κτίζεται ὅλο αὐτὸ τὸ συγκρότημα τῶν Ἀμφιθεάτρων, Γυμνασίων, Βαλανείων κλπ δίπλα στὸ Ρωμαϊκὸ θέατρο ποὺ στεγάστηκε μὲ τροῦλλο (ὁ ὁποῖος κατέπεσε στὸν σεισμὸ τοῦ 535 μΧ σύμφωνα μὲ τὶς ἀρχαιολογικὲς ἔρευνες & τὶς ἱστορικὲς πηγές) .
Τὸν 5ο αἰ μΧ εἶχε ὁλοκληρωθεῖ πλέον αὐτὴ ἡ μεγάλη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ μὲ τὴν 20άδα τῶν Ἀμφιθεάτρων της κατὰ μῆκος στοῶν μὲ κατεύθυνση Β-Ν (βλ.φωτό).
Ἡ Πανεπιστημιούπολη τῆς Βυζαντινῆς Ἀλεξανδρείας διατηρήθηκε ἀκόμα καὶ μετὰ τὴν Ἀραβικὴ Κατάκτηση τοῦ 642 μΧ (ὅπως δείχνουν οἱ Ἀνασκαφές τῆς Πολωνικῆς Ἀποστολῆς) καὶ ἐπιβεβαιώνει ἔτσι τὴν μεγάλη ἀνάπτυξη τῶν ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ στὴν Ἀλεξάνδρεια τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας( ποὺ γνωρίζουμε ἀπὸ τὶς ἱστορικὲς πηγές) ἀλλὰ καὶ τὸ ὅτι ΥΠΗΡΞΕ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΚΟΠΗ καθ'ὅλη τὴν ὑστερορρωμαϊκὴ & βυζαντινή Περίοδο,τὴν ὁποία ΔΕΝ ἐπηρέασε ἡ ἐπιβολὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ (ὅπως νομίζαμε).
Ἡ ὁλη περιοχὴ ἔπαψε νὰ ὑπάρχει τὸ 797 μΧ ὅταν ἕνας καταστροφικὸς σεισμὸς ΙΣΟΠΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΟΛΗ, ὁπότε ἡ περιοχὴ ἐγκαταλείφτηκε ὁριστικὰ καὶ ἀργότερα μετατράπηκε σὲ Μουσουλμανικό Νεκροταφεῖο, μέχρι νὰ ἔρθη στὸ φῶς τὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας '60 ἀπὸ τὶς ἀνασκαφὲς τῆς προαναφερθείσας Πολωνικῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἀποστολῆς.
———
Γιὰ μιὰ παρουσίαση τῶν εὑρημάτων ἀπὸ τὶς ἀνασκαφὲς βλ. :
